Aktif dinleme, konuşmacının söylediği kelimeleri dinlemekten daha fazlasını içerir. Aynı zamanda beden dilini okumayı da içerir. Bazen kişinin vücudu Dil, dinleyicinin mesajın amacını çok daha doğru anlamasını sağlar.
Aktif dinleme de dahil olmak üzere tüm iletişimler engellerle karşılaşabilirler. Örneğin dikkatin dağılması, tetikleyici kelimeler, kötü kelime seçimi ve sınırlı dikkat süresi sayılabilir. Dinlemeyi ise duygular veya fiziksel (örn. gürültü ve görsel dikkat dağılması) vb. engelleyebilir. Konuşanların aksanları, kelime dağarcığı ve kültürel varsayımlardan kaynaklanan yanlış anlamalar vb. kültürel farklılıklar dinleme sürecini engelleyebilir. Çoğu zaman dinleyicinin kişisel yorumları, tutumları ve önyargıları etkisiz iletişime yol açmaktadır.
Konuşanın oluşturduğu tipik aktif dinleme engelleri şunları içerir:
- Not almayı mecbur kılan, dinleyicinin hiçbir zaman materyali sindiremediği veya vücut dilini göremediği bir iletişim ortamı yaratmak
- Çatışmalara ve tartışmalara yol açabilecek sürekli kesintilerin yaşanmasına izin vermek veya kesintilerin iletişimin asıl konusunu saptırmasına izin vermek
- İnsanların söz kesmesine, konu değiştirmesine ve/veya kendilerini savunmalarına izin vermek
- Kışkırtıcı kesintilere izin vermek
- Aşırı gürültü veya dikkat dağıtıcı unsurların olduğu bir ortamda konuşmak
- Duraklamadan konuşmak veya çok hızlı konuşmak
- Kritik noktaları açıklamayı veya özetlemeyi ihmal etmek
- Doğru soruları sorarak geri bildirim istememek
- Soruları hatalı yanıtlarla yanıtlamak.
Dinleyicinin oluşturduğu engeller şunları içerir:
- Konuşmacıya odaklanmak yerine dikkat dağıtıcı şeylere odaklanmak
- Odaklanmak yerine başka şeyler düşünmek
- Anlamadığınız bilgilerin açıklanmasını istememek
- Konuşmacı mesajını aktarırken okuma, bilgisayar vb. farklı şeylerle uğraşmak
- Bilgiyi konuşmacının gözünden görmeye çalışmamak, empati kurmamak
- Duygularınızın düşüncelerinizi ve dinlemenizi gölgelemesine izin vermek
- Konuşma sırasının gelmesinden duyulan endişe
- Toplantının biteceği endişesi.
Aktif dinleme etkililiğini artırmak için;
- Her zaman konuşmacıya dönük olun
- Göz temasını koruyun
- Konuşmacının vücut diline bakın
- İç veya dış dikkat dağıtıcı unsurları en aza indirin
- Mesajı değerlendirmeden veya konumunuzu savunmadan konuşmacının söylediklerine odaklanın
- Tartışılan konu hakkında açık fikirli olun ve aynı fikirde olmasanız bile konuşmacıyla empati kurmaya çalışın.
- Farklı bir konumunuz olsa bile konuşmacının sözünü kesmeyin.
Türkçe eğitimler
İngilizce eğitimler
