Proje yönetimi, problemleri tanımlama, analiz etme ve çözüm üretme sürecidir. Ancak birçok projede teknik sorunlardan ziyade insan ilişkileri, suçlamalar ve savunmalar çözümün önüne geçer. İşte bu durumu net biçimde ortaya koyan yasa:
“Sorun çözme süreci, soruna kimin sebep olduğunun belirlenebildiği noktada her zaman bozulur.”
Bu aksiyom, çözüm odaklılıktan sapıp suçlu arama refleksine geçildiğinde, projelerde üretkenliğin yerini savunma, sessizlik ve pozisyon koruma çabalarının aldığını belirtir.
Fyffe’nin Aksiyomu’nun Yorumu
Bu yasa çözüm süreçlerinin, “kimin hatalı olduğuna” odaklandığı anda durduğunu ve yapıcı ilerlemenin yerini kişisel çatışmalara, savunmalara ve korkuya bıraktığını öne sürer. Çünkü:
- Sorunun sahibi belliyse, ekip içi dinamikler değişir.
- Eleştiri kültürü yerini savunma kültürüne bırakır.
- Bilgi paylaşımı azalır, sessizlik artar.
- Asıl neden yerine kişi hedef alınır.
Proje Yönetimi Açısından Etkileri
| Aksiyon / Durum | Sonuç |
| Hata yapan kişi açıkça tespit edildiğinde | Ekip geri çekilir, benzer hataları saklamaya başlar |
| Hata odaklı toplantı yapılır | Hatalar değil, insanlar tartışılır |
| “Kim yaptı?” sorusu öncelikli hâle gelir | “Neden oldu?” sorusu geri plana atılır |
| Performans değerlendirmesi hataya endekslenir | Ekip inovasyondan kaçınır, sadece güvenli adımlar atar |
Yöneticiler İçin Stratejik Yaklaşımlar
- Kişi değil, süreç odaklı analiz yapın
“Bu neden oldu?” sorusu, “Bu kimin yüzünden oldu?” sorusundan her zaman daha üretkendir.
- Psikolojik güvenlik ortamı oluşturun
– Ekip üyeleri hata yapmaktan korkmamalı.
– Hatalar, büyüme ve öğrenme fırsatı olarak ele alınmalı.
- Sorunun kök nedenini bulun (Root Cause Analysis)
– Hataları bireylere değil, sisteme ve süreçlere bağlayın.
– 5N1K, Ishikawa (balık kılçığı), 5 Neden gibi araçları kullanın.
- “Suçlu avcılığı” yerine “sistem iyileştirme” kültürü yerleştirin
– Dönüşümsel liderlik ile ekiplerin birlikte çözüm üretmesini teşvik edin.
– Başarısızlıkları açıkça analiz eden, ama kişiselleştirmeyen süreçler kurun.
Davranışsal Boyut: İtibar Koruma Refleksi
Fyffe’nin Aksiyomu aynı zamanda bir organizasyonel davranış yasasıdır.
Bir kişi hedef hâline getirildiğinde:
- İtibarını korumaya çalışır, çözüm sürecine katkısı azalır.
- İleride hata görse bile paylaşmaz, risk almak istemez.
- Ekip kültürü “sorunu gizlemek” üzerine evrilir.
Bu durum, özellikle hatayı açıkça kabul eden kültürlerin gelişmediği organizasyonlarda daha belirgindir.
Fyffe’nin Aksiyomu, proje yöneticilerine şu net mesajı verir:
“Suçluyu ararsan çözümden uzaklaşırsın.”
Proje liderliği, bireyleri hedef alarak değil; süreçleri iyileştirerek, öğrenen ve gelişen bir yapı kurarak başarıya ulaşır.
Sorumlu aramak değil, sorunu ortadan kaldırmak esas olmalıdır.
Türkçe eğitimler
İngilizce eğitimler
