Proje yönetiminde “Etkileme”, “Canlılık” ve “Erişilebilirlik” gibi sezgisel karar verme mekanizmaları, proje yöneticilerinin ve ekip üyelerinin karar alırken nasıl etkilendiğini anlamada önemli bir rol oynar. Bu sezgiler, risk değerlendirmesi, paydaş yönetimi ve iletişim gibi birçok proje yönetimi sürecinde kullanılabilir ya da farkında olmadan süreçleri etkileyebilir. Aşağıda her bir sezgiyi proje yönetimi açısından örneklerle açıklıyorum:
1. Etkileme Sezgisi (Affect Heuristic)
Etkileme sezgisi, proje yöneticisinin duygusal tepkilerine dayalı olarak karar almasını ifade eder. Bu sezgi, projenin belirli bir yönüne dair olumlu ya da olumsuz hislerin, kararları ve risk değerlendirmesini etkilemesine neden olabilir.
Örnek: Bir proje yöneticisi, daha önce olumlu sonuçlarla tamamladığı bir yazılım tedarikçisi ile çalışma konusunda olumlu bir duyguya sahiptir. Bu nedenle, projenin gereksinimleri farklı olsa da, geçmişteki bu olumlu deneyime dayanarak aynı tedarikçiyi tercih eder. Etkileme sezgisi burada karar verirken devreye girmiş ve objektif bir değerlendirme yerine, duygusal geçmiş deneyimlerin etkisiyle karar alınmıştır. Ancak, bu sezgisel kararın sonuçları, proje ihtiyaçlarının farklılığı nedeniyle beklenmedik riskler doğurabilir.
2. Canlılık Sezgisi (Vividness Heuristic)
Canlılık sezgisi, insanların belirgin ve etkileyici şekilde hatırladıkları olaylara daha fazla önem vermesi durumudur. Proje yöneticileri, geçmişte yaşanmış belirgin olayların etkisiyle gelecekteki olayları değerlendirebilir.
Örnek: Bir proje toplantısında, önceki bir projede yaşanan ve büyük bir soruna yol açan önemli bir hata ekipte tartışılır. Bu olay, ekip üyelerinin akıllarında canlı bir şekilde yer ettiğinden, benzer bir hatanın bu projede de tekrarlanacağı korkusu artar. Bu durum, belki de gerçek riskin çok düşük olduğu bir konunun çok fazla kaynakla ve zamanla ele alınmasına neden olabilir. Burada canlılık sezgisi, risk algısını artırarak proje yöneticisinin kaynak dağılımında dengesiz bir karar almasına yol açmıştır.
3. Erişilebilirlik Sezgisi (Availability Heuristic)
Erişilebilirlik sezgisi, insanların zihninde en kolay hatırlanabilir bilgiye dayalı olarak karar almasıdır. Bu durum, proje yönetiminde özellikle karar alınırken göz önünde bulundurulan bilgilere dair önemli bir etkiye sahiptir.
Örnek: Bir proje yöneticisi, daha önce bir kaynak planlama yazılımı ile ilgili olumsuz bir rapor okumuştur ve bu bilgi, kolayca zihnine gelmektedir. Yeni projede ekip, bu yazılımı kullanmanın uygun olabileceğini düşünse de, proje yöneticisi bu yazılıma dair negatif bilgileri hatırladığı için yazılımın kullanılmasını reddeder. Bu durumda, erişilebilirlik sezgisi geçmişte duyulan olumsuz bilgiyi kolayca hatırlayıp buna dayanarak bir karar verilmesine neden olmuştur. Halbuki, yazılımın o zamandan bu yana geliştirilmiş olması gibi yeni bilgiler değerlendirilmeden, sadece erişilebilir bilgiye dayanılarak karar verilmiştir.
Proje Yönetimine Etkisi:
- Etkileme Sezgisi: Proje yöneticisi ya da ekip üyeleri, olumlu ya da olumsuz duygularının etkisiyle objektif risk analizinden saparak karar alabilir. Bu nedenle, kararların duygusal temellerini göz önünde bulundurmak ve duyguların etkisini azaltmak için veriye dayalı analizleri kullanmak önemlidir.
- Canlılık Sezgisi: Geçmişte yaşanan olayların canlılığı, bu olayların tekrar yaşanacağına dair risk algısını artırabilir. Proje yöneticileri, bu sezgiden etkilenmemek için risk değerlendirmelerinde objektif veri kullanmalı ve ekibin hatırladığı dramatik olayları bu veri ile dengelemelidir.
- Erişilebilirlik Sezgisi: Kolayca hatırlanan bilgiler, karar verme sürecinde diğer olasılıkların göz ardı edilmesine neden olabilir. Proje yöneticileri, mevcut ve güncel bilgileri toplayarak karar verirken bu bilgilere dayanmaya özen göstermelidir.
Bu sezgiler, karar alma süreçlerinde hız kazandırabilir ve bazı durumlarda faydalı olabilirken, kararların önyargılı ve dengesiz olmasına da yol açabilir. Proje yönetiminde bu sezgilerin farkında olarak daha bilinçli ve dengeli kararlar almak, başarılı sonuçlara ulaşmada önemli bir etkendir.
Türkçe eğitimler
İngilizce eğitimler
