Kişilerarası Beceriler

Projelerde sıklıkla kullanılan kişilerarası beceriler, duygusal zeka, karar verme ve çatışma çözümlemeyi içerir.

• Duygusal zeka – Duygusal zeka, kendi duygularımızı ve başkalarının duygularını tanıma yeteneğidir. Düşünce ve davranışlarımıza rehberlik etmesi için kullanılır. Kişisel duyguların anlaşılması, başkalarının duygularıyla empati kurma ve uygun şekilde hareket etme gibi yetenekler etkili iletişim, işbirliği ve liderliğin temel taşlarıdır.
  Projeler insanlar tarafından ve insanlar için yapılır. Duygusal zeka, kişinin kendini anlamasına ve başkalarıyla çalışma ilişkilerini etkin bir şekilde sürdürmesine olanak sağladığı için proje ortamlarında kritik öneme sahiptir.
  Duygusal zekayı tanımlamak ve açıklamak için 4 temel alandan bahsedilebilir;
  • Öz farkındalık – Gerçekçi öz değerlendirme yapabilme yeteneğidir. Kendi duygularımızı, hedeflerimizi, motivasyonlarımızı, güçlü ve zayıf yönlerimizi anlamaktır.
  • Kendi kendini yönetme – Yıkıcı duygu ve dürtüleri kontrol etme, yönlendirme yeteneğidir. Harekete geçmeden önce düşünme, ani yargıları ve dürtüsel kararları askıya almaktır.
  • Sosyal farkındalık –  Karşımızdakilerle empati kurmak, anlayış göstermek ve diğerlerinin duygularını dikkate almakla ilgilidir. Sözsüz ipuçlarını ve beden dilini okuma yeteneğidir.
  • Sosyal beceri – Duygusal zekanın diğer boyutlarının doruk noktasıdır. Proje ekipleri gibi insan gruplarını yönetmek, sosyal ağlar oluşturmak, çeşitli paydaşlarla ortak bir zemin bulmak ve ilişki kurmakla ilgilidir.

Zorlu proje koşullarında sakin ve üretken kalmak için öz farkındalık ve öz yönetim gereklidir. Sosyal farkındalık ve sosyal beceriler, proje ekibi üyeleri ve proje paydaşları ile daha iyi bağlar kurulmasını sağlar. Duygusal zeka, tüm liderlik biçimlerinin temelidir.

Kendi eğitim notlarında aktardığım şekliyle aşağıdaki görsellerde Duygusal Zeka ile ilgili bilgi edinebilirsiniz.

Yukarıdaki şekilde, duygusal zekanın dört yönü ve her biri için kilit noktaları görebilirsiniz.  Kişinin kendisiyle ilgili yönleri sol kolonda, sosyal yönleri ise sağ kolondadır. Farkındalık üst satırda, Düzenleme (yönetim ve beceriler) alt satırdadır.

Duygusal zeka içeren bazı modellerde, motivasyon beşinci alan olarak yer alır. Bu bağlamda motivasyon, belirli durumlarda insanları neyin teşvik ettiğini ve ilham verdiğini anlamakla ilgilidir. Proje açısından ele alırsak;

Karar verme – Proje yöneticileri ve proje ekipleri birçok karar verirler. Bazı kararlar (öğle yemeğine nereye gidileceği vb.) proje sonucu için oldukça önemsiz olabilir, hangi geliştirme yaklaşımının, yazılımın kullanılacağı veya hangi satıcının seçileceği gibi çok önemi olabilir.
Kararlar tek taraflı olarak yönetici tarafından alınabilir. Bu yaklaşım hızlı olma avantajı sağlar. Ancak çeşitli insanlardan oluşan bir proje ekibinin bilgeliğiyle karşılaştırıldığında hata yapılmasına sebep olabilir. Tek taraflı karar verme, proje ekibinin görüşlerinin ve endişelerinin dikkate alınmadığını hissettirebilir. Böyle durumlarda karardan etkilenenlerin motivasyonunu düşürebilir.

Grup karar alma, proje ekibinin çeşitliliğinden ve uzmanlığından yararlanmayı sağlar. Proje ekibini karar verme sürecine dahil etmek, seçilen seçenek herkesin tercihi olmasa bile istenen sonuca yönelik katılımı, karara bağlılığı artırır. Grup kararı almanın dezavantajı, karar vermek için proje ekibini bir araya getirmenin iş ve zaman kaybıdır. 

Proje ekipleri, karar verme sürecinde uzaklaşma/yakınlaşma modelini takip eder. Bu modelde üst seviye çözüm alternatifleri veya yaklaşımlar oluşturulur. Bazı paydaşların diğer paydaşları gereğinden fazla etkilemesinden kaçınmak için bireysel olarak yapılır. Ardından, alternatifler üzerinden proje ekibi karar verir. Amaç, çeşitli bilgileri bir araya getirirken hızlı kararlar almaktır. Bazı kararlar, bazılarının tercih ettiğinden farklı bir yönde alınabilir ancak herkesin kendi durumunu açıklama fırsatı vardır.

Sonuç olarak, karar verme ister birey ister grup olsun, sunulan analize dayalı olarak ve paydaş beklentilerini dikkate alarak yapılır.

Grup görüşmeleri ve oylama için hangi kararların alınması gerektiğine ilişkin dikkatli seçim yapılmalıdır. Bu yaklaşım proje ekibinin yaşadığı kesintileri ve görev geçişlerini azaltır.  Oylama, geniş bant delphi tahmini* ve beşin gücü** gibi birçok yaklaşım, uzaklaşma/yakınlaşma modelini kullanır. Aynı anda oylama yaklaşımı, grup uzlaşması ile vakit kaybını azaltırken, bireysel girdileri devreye sokarak süreci hızlandırır.

Proje ekibinin karar verme yetkisini aşan kararlarda, proje ekibi alternatifleri araştırabilir, etkilerini değerlendirebilir ve kararı uygun yetkiye sahip birine iletebilirler(eskalasyon). Bu süreç, “bana sorun getirme, bana çözümle gel” felsefesiyle uyumluyken, karar verme yetkisine ilişkin kurumsal yönetişim yapısı ile uyumu sağlar.

*

** Çevik tabanlı projelerinde kullanılan, oylama yönteminin bir varyasyonuna Beş Parmaklı Yumruk adı verilir. Bu teknikte proje yöneticisi, kapalı yumruktan (destek vermediğini gösteren) beş parmağa (tam desteği gösteren) kadar, yumruklarını kaldırmak suretiyle ekipten verilecek karar konusunda destek seviyelerini göstermelerini ister. Eğer bir ekip üyesi üç parmaktan daha azını kaldırırsa, her türlü itirazını ekip ile tartışması için ekip üyesine fırsat verilir. Proje Yöneticisi, ekip fikir birliğine varıncaya (herkes üç veya daha fazla parmağını kaldırırsa) veya bir sonraki karara geçmeyi kabul edinceye kadar beş parmaklı yumruk sürecine devam eder.

Proje Yönetimi Karar Verme Araçları

Karar Almada Nominal Grup Tekniği

Karar almaya yönelik proje riskleri

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler