Risk Yönetimi Yaklaşımı

Yönetilmeyen tehditlerin projeyi olumsuz etkileme potansiyelini azaltmak için risk yönetimi, proje boyunca proaktif ve tutarlı bir şekilde yapılmalıdır.

Risk yönetimi zaman alıcı olabilir. Aynı anda devam eden çok sayıda proje olduğunda, proje yaşam döngüsü boyunca riskleri belirlemek, yönetmek, ele almak ve izlemek olan atanmış bir ekip olabilir.

Risklerin Belirlenmesi

Riskleri belirlemek için kullanabilecek çeşitli yollar vardır;

Uzman kararı – Risk analizinde uygun deneyime sahip kişilerden destek alınabilir.

Veri toplama

• Beyin Fırtınası – Risklerin belirlenmesine yardımcı olmak için kullanılabilecek bir veri toplama yöntemi.
• Kontrol Listesi (1) – Riskleri belirlemek için geçmiş bilgilere dayalı olarak geliştirilir. Her proje benzersiz olduğundan, mevcut kontrol listesinde görünmeyen öğelere dikkat edilmelidir.
• Görüşmeler – Proje paydaşlarıyla görüşmeler yaparak proje riskleri hakkında bilgi toplamaktır.

Veri analizi

• Kök Neden Analizi – Sorunu inceleyip, sorunun altında yatan nedeni veya nedenleri belirlemeye ve daha sonra önleyici eylemleri planlamaktır.
• Varsayım ve Kısıt Analizi – Kısıtlamalar dahilinde proje varsayımlarının geçerliliğini gözden geçirmektir. Proje varsayımlarının herhangi bir eksikliği veya yanlışlığından kaynaklanan riskleri tanımlamayı sağlar. Genel olarak proje varsayımlarının geçerliliğini araştırmak için kullanılan bir tekniktir.
• SWOT Analizi – Projeyi güçlü ve zayıf yönleri, fırsatlar ve tehditler açısından incelemeye yarayan tekniktir.
• Belge Analizi – Proje planlarının ve ilgili belgelerin gözden geçirilmesidir. Bu gözden geçirmeler, proje planları, varsayımlar, önceki proje dosyaları, anlaşmalar vb. proje belgeleri üzerinde gerçekleştirilebilir. Planların, proje gereksinimlerinin ve varsayımların kalitesi ve tutarlılığı, dikkate alınması gereken risk alanları olabilirler.

Kolaylaştırma – Riskleri Tanımlama süreci sırasında, Proje Yöneticileri kolaylaştırıcı olarak proje ekibini proje riskleri hakkında bilgi toplamaya odaklanılır.

Hatırlatma Listeleri – Proje ekibi riskle ilgili verileri toplarken ve analiz ederken yardımcı olabilecek önceden tanımlanmış risk kategorileri listesi vb. kullanılabilir.

Toplantılar – Proje ekibi risk riskleri belirlemeye odaklanan özel bir toplantılar veya çalıştaylar düzenleyebilirler. Proje boyutuna bağlı olarak, bu çalıştaylar proje sponsorunu ve ilgili diğer paydaşları içerebilir.

Risk Sınıflandırması

Riskler, etki ve kaynak bazlı olmak üzere iki farklı yöntemle sınıflandırılabilirler;

• Etki Bazlı Risk Sınıflandırması – Risklerin proje başarısını nasıl etkileyebileceğini analiz etmenin bir yöntemidir. Bir riskin zaman, maliyet, kalite ve kapsam üzerinde etkisi olabilir. Tüm bu etkiler birbiriyle ilişkili olabilir ve bir öğede yapılacak herhangi bir değişiklik diğerlerini de etkileyebil
• Proje yöneticisi, birçok risk faktörünün birbiriyle ilişkili olduğu karmaşık bir proje için etki bazlı risk sınıflandırmasını kullanmayı seçebilir. Örneğin herhangi bir paydaşın kendi çıktısını üretmemesinin, projenin geri kalanını etkilemesi.
• Kaynak Bazlı Risk Sınıflandırması – Riskleri kökenleri açısından analiz etme yöntemidir. Risklerin kökeni, proje içinden veya dışından, teknik veya teknik olmayan, sektöre özel veya genel olabilir. İç ve dış kaynaklar gerektiren bir proje için, proje yöneticisi riskleri nereden kaynaklandığına göre sınıflandırabilir.

İş Riski Tipleri

Proje riskleri iki tipte ele alınabilirler;

• İş riskleri – Bir şirketin para harcayacağını ve para kazanacağını varsayması ve üstlenilen herhangi bir projenin beraberinde başarı veya başarısızlık, kâr veya zarar potansiyeli taşıması her projenin doğasında bulunan risklerdir.
• Sigortalanabilir riskler – Yalnızca kayıp potansiyeli olan, kâr veya kazanç potansiyeli olmayan risklerdir. Olası zararı azaltmak veya dengelemek için sigortalamanın mümkün olduğu risklerdir.

Proje yöneticileri, aşağıdaki iş riski tiplerinin farkında olmalıdırlar;

• Rekabet – Artan rekabet, rakip firmanın daha iyi bir ürün geliştirmesi vb.
• Mevzuat – Yeni yasaların veya ilgili düzenlemelerdeki değişikliklerin getirdiği riskler
• Parasal – Hammadde fiyatlarının artması, artan vergiler, artan işletme maliyetleri ve ödeme yapılmamasından kaynaklanan kayıplar
• Operasyonel – Dolandırıcılık, hırsızlık, çalışanların yaralanması, ekipman hasarı vb.

(1) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 414-416.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler