RİSK

Risk, gerçekleşmesi durumunda bir veya daha fazla proje hedefi üzerinde olumlu veya olumsuz etkisi olan belirsiz bir olay veya durumdur. Negatif risklere tehdit, pozitif risklere fırsatlar denir. Tüm projeler, değişen derecelerde belirsizliğe sahip oldukları için risklere sahiptirler.

Proje ekibi üyeleri, tehditlerin etkilerini önlemek veya en aza indirmek ve fırsatların etkilerini tetiklemek veya en üst düzeye çıkarmak için proje boyunca riskleri proaktif olarak belirlemelidirler. Hem tehditler hem de fırsatlar, riskin ortaya çıkması durumunda uygulanmak üzere planlanabilecek bir dizi olası yanıt stratejisine sahiptir.

Proje ekibinin, riski etkin bir şekilde yönetebilmesi için , proje hedeflerine ulaşmak için hangi düzeyde riske maruz kalmanın kabul edilebilir olduğunu bilmesi gerekir. Kabul edilebilirlik, organizasyonun ve proje paydaşlarının risk iştahını ve tutumunu yansıtan ölçülebilir risk eşikleri ile tanımlanır. Risk eşikleri, organizasyonun ve paydaşların risk iştahını yansıtan, hedef ile ilgili olarak kabul edilebilir varyasyonu ifade eder. Risk eşikleri proje ekibine iletilir ve risk etki düzeylerinin tanımlarına yansıtılır.

Planlama Risklerini Öngörebilmek
Projelerde Paydaş Riskleri ve Sosyal Ağ analizi
Proje Risk Kategorileri ve Kontrol Listesi

Genel Proje Riski

Genel proje riski, karmaşıklığın, belirsizliğin ve oynaklığın bir bütün olarak proje üzerindeki etkisidir. Bağımsız riskleri ve proje sonuçlarındaki hem olumlu hem de olumsuz değişikliklerin etkilerine maruz kalmayı içerir. Genel proje riskine verilen yanıtlar, bağımsız tehditler ve fırsatlarla aynıdır, ancak yanıtlar belirli bir olaydan ziyade genel projeye uygulanır.

Proje üzerindeki genel risk çok yüksekse, organizasyon projeyi iptal etmeyi seçebilir.

Tehditler

Tehdit, gerçekleşmesi durumunda bir veya daha fazla hedef üzerinde olumsuz etkisi olan olay veya durumdur. Tehditlerle başa çıkmak için aşağıdaki beş alternatif strateji düşünülebilir:

• Kaçınma – Proje ekibinin tehdidi ortadan kaldırmak veya projeyi etkisinden korumak için harekete geçmesidir.
• Aktarma – Proje ekibi veya proje sponsoru, tehdidin proje kapsamı dışında olduğunu veya önerilen yanıtın proje yöneticisinin yetkisini aşacağını kabul ettiğinde yapılır.
• Transfer – Riski yönetmek ve tehdidin ortaya çıkması durumunda etkiyi üstlenmek için sahipliğini üçüncü bir tarafa kaydırmayı içerir.
• Azaltma – Tehdidin oluşma olasılığını ve/ veya etkisini azaltmak için önlem alınır. Erken azaltma, genellikle tehdit gerçekleştikten sonra hasarı onarmaya çalışmaktan daha etkilidir.
• Kabul etme – Tehdidin varlığını kabul etme, ancak proaktif eylem planlamamaktır. Riski kabul etmek, olayın gerçekleşmesi durumunda tetiklenecek bir acil durum planının geliştirilmesini(yedekler, rezerv kullanımı) içerebilir ya da hiçbir şey yapmamak anlamına gelen pasif kabulü içerebilir.

Belirli bir tehdide verilen yanıt, birden çok strateji içerebilir. Örneğin, tehdit önlenemiyorsa, transfer edilebilecek veya kabul edilebilecek bir düzeye indirilebilir.

Tehdit yanıtlarını uygulamanın amacı, olumsuz risk etkisini azaltmaktır. Bazen kabul edilen riskler, zaman geçtikçe veya risk olayı meydana gelmediği için Risk Kayıtlarından çıkarılabilir. 

Tehditlere  Yönelik Stratejiler

Fırsatlar

Fırsat, gerçekleşmesi durumunda bir veya daha fazla proje hedefi üzerinde olumlu etkisi olan olay veya koşuldur. Örneğin, işi erken bitiren, daha düşük maliyet ve zaman tasarrufu sağlayan malzeme vb.

Fırsatlarla başa çıkmak için aşağıdaki beş alternatif strateji düşünülebilir:

• Geliştirme –  Proje ekibi fırsatın ortaya çıkmasını sağlamaya çalışır.
• Aktarma – Proje ekibi veya proje sponsoru, fırsatın proje kapsamı dışında olduğunu veya önerilen yanıtın proje yöneticisinin yetkisini aşacağını kabul ettiğinde kullanılır.
• Paylaşma – Fırsatın sahipliğini, o fırsattan en iyi şekilde yararlanabilecek üçüncü bir tarafa transfer etmektir.
• Geliştirme – Proje ekibi fırsatın gerçekleşme olasılığını veya etkisini artırmak için hareket eder. Erken geliştirme, daha sonra geliştirmeye çalışmaktan daha etkilidir.
• Kabul etme – Riskin varlığını kabul etmek ancak proaktif bir eylem planlamamaktır.

Fırsatlara Yönelik Stratejiler

Risk yanıtları geliştirildikten sonra, planlanan yanıtların herhangi bir ikincil risk doğurup doğurmadığını görmek için gözden geçirilmelidir. Gözden geçirme, müdahale eylemleri gerçekleştirildikten sonra kalan riski (artık riskler) de dikkate almalıdır. Yanıt planlaması, kuruluşun risk iştahıyla uyumlu olana kadar tekrarlanmalıdır.

İş önceliklendirmesini ekonomik açıdan ele almak, ekibin tehditten kaçınma ve azaltma aktivitelerine öncelik vermesini sağlar.

Risklerin Beklenen Parasal Değerini (BPD), teslimatın veya özelliğin beklenen yatırım getirisi (ROI) ile karşılaştırmak, proje yöneticisinin, sponsor veya ürün sahipleri ile risk yanıtlarını nerede ve ne zaman planlanan çalışmaya dahil edeceği konusunu belirlemesine olanak tanır.

Yönetim ve Beklenmedik Durum Yedekleri

Rezerv, riskleri ele almak için ayrılan ek zaman veya bütçe miktarıdır. Beklenmedik durum yedekleri, ortaya çıkmaları halinde belirlenen riskleri ele almak için ayrılır. Yönetim rezervi, planlanmamış, kapsam içi olmayan durumlarda kullanılan bütçedir.

Riskleri Gözden Geçirme

Geniş paydaş yelpazesinden gelen gözden geçirme ve geri bildirim oturumlarının ritmini veya temposunu belirlemek, proje risklerini değerlendirmek ve risk yanıtlarında proaktif olmak yararlıdır.

Günlük toplantılar, potansiyel tehditleri ve fırsatları belirlemek için iyi bir fırsattır. İlerleme gecikmeye başlarsa, engelleyiciler veya engeller tehdit haline gelebilir. İlerleyiş ve atılım(breakthrough) raporları, yararlanılacak ve paylaşılacak fırsatlara işaret edebilir.

Ürün veya hizmet artışlarının, ara tasarımların veya sonuçlarının sık sık sunulması, tehditleri ve fırsatları ortaya çıkarır. Sunumlardan veya tasarım incelemelerinden gelen olumsuz geri bildirimler düzeltilmezse, paydaş memnuniyetsizliği erken fark edilebilir. Olumlu geri bildirimler, sağlanan değer hakkında bilgilendirme sağlar.

Haftalık durum toplantılarında riskin ele alınması, risk yönetiminin gündemde kalmasını sağlar. Bu toplantılar, yeni riskleri belirlemek ve mevcut risklerdeki değişiklikleri belirlemek için kullanılabilir.

Retrospektifler ve alınan dersler toplantıları, performansa yönelik tehditleri, proje ekibi uyumunu vb. belirlemek, iyileştirmeler için kullanılabilir. Fırsatlardan yararlanmanın ve geliştirmenin farklı yollarını denemek için uygulamaları belirlemeye yardımcı olabilirler.

Olasılık Etki Matrisi
Etki Şemaları
Varsayım Senaryo Analizi
Duyarlılık Analizi
Hatırlatma Listeleri
Monte Carlo Simülasyonu

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler