MOTİVASYON MODELLERİ
Her insan farklı şekilde motive olur ve motive olduklarında daha iyi performans gösterirler. Proje ekibi üyelerini ve diğer paydaşları neyin motive ettiğini anlamak, ödüllendirmeyi bireylere göre uyarlamaya yardımcı olarak daha etkili katılım sağlar. İnsanların nasıl motive edildiğini gösteren çok sayıda model olmasına rağmen bu bölümde 4 tanesi anlatılmaktadır;
1. Hijyen ve Motive Edici Faktörler
Frederick Herzberg’in bakış açısına göre iş tatmini ve tatminsizlik, “motivasyonel faktörler” adı verilen koşullardan kaynaklanır. Motivasyon faktörleri, başarı, büyüme ve ilerleme gibi işin içeriğiyle ilgilidir. Yetersiz motivasyon faktörleri memnuniyetsizliğe, yeterli motivasyon faktörleri memnuniyete yol açar.
Herzberg, şirket politikaları, maaş ve fiziksel çevre gibi işle ilgili “hijyen faktörlerin” yetersizliğinin memnuniyetsizliğe neden olacağına, yeterli olsalar bile memnuniyete yol açmayacaklarını düşünüyordu.
2. İçsel ve Dışsal Motivasyon
Daniel Pink, maaş gibi dışsal ödüllerin bir dereceye kadar motive edici olmasına rağmen, bir kişiye işi için adil bir ödeme yapıldığında, dışsal ödüllerin motivasyon gücünün ortadan kalktığını belirtti. Proje çalışmaları gibi karmaşık ve zorlu işler için, içsel motive edicilerin çok daha uzun ömürlü ve daha etkili olduğunu belirtmektedir. Daniel Pink, üç tür içsel motivasyonu tanımlar:
- Özerklik – Kişinin kendi hayatını yönetebilme arzusudur. İşin nasıl, nerede ve ne zaman gerçekleştirileceğini belirleyebilmekle ilgilidir. Esnek çalışma saatlerini, evden çalışmayı ve kendi kendini yöneten proje ekipleri vb. içerir.
- Ustalık – Ustalık, gelişebilmek ve mükemmelleşebilmekle ilgilidir. Mükemmel iş yapma, öğrenme ve hedeflere ulaşma arzusu ustalığı gösterir.
- Amaç – Amaç, bir fark yaratma ihtiyacından doğar. Proje vizyonunu ve çalışmanın bu vizyonunu gerçekleştirmeye nasıl katkıda bulunduğunu bilmek, insanların bir fark yarattıklarını hissetmelerini sağlar.
3 İhtiyaçlar Teorisi
David McClellan, tüm insanların başarı, güç ve ait olma(bağlılık) ihtiyaçları tarafından yönlendirildiğini belirtir. Her ihtiyacın göreceli şiddeti, bireyin deneyimlerine ve kültürüne bağlıdır.
- Başarı – Bir hedefe ulaşmak vb. başarı ile motive olan insanlar, zorlu ancak makul olan aktiviteler ve işlerle motive olurlar.
- Güç – Güç ile motive olan insanlar, başkalarını organize etmeyi, motive etmeyi ve yönetmeyi severler. Artan sorumlulukla motive olurlar.
- Ait olma – Bağlılık ile motive olan insanlar kabul ve ait olma arayışındadırlar. Bir takımın parçası olduklarında motive olurlar.
4 Teori X, Teori Y ve Teori Z
Douglas McGregor, çalışan motivasyon yelpazesini ve buna karşılık gelen yönetim tarzlarını temsil eden Teori X ve Teori Y modellerini tasarladı. Bu daha sonra Teori Z’yi içerecek şekilde genişletildi.
- Teori X – Yelpazenin X tarafı, bireylerin yalnızca gelir amacıyla çalıştığını varsayar. Hırslı veya hedef odaklı değillerdir. Bu bireyleri motive etmek için ilgili yönetim tarzı, uygulamalı ve yukarıdan aşağıya bir yaklaşımdır. Genellikle üretim veya emek yoğun ortamlarda veya birçok yönetim katmanına sahip ortamlarda görülür.
- Teori Y – Yelpazenin Y tarafı, bireylerin iyi iş yapmak için içsel olarak motive olduklarını varsayar. İlgili yönetim tarzı daha kişisel bir koçluk şeklindedir. Yönetici yaratıcılığı ve tartışmayı teşvik eder. Genellikle yaratıcı ve bilgi üzerine çalışılan ortamlarda görülür.
- Teori Z – Abraham Maslow, Teori Z’yi, bireylerin kendini gerçekleştirme, değerler vb. bir boyut olarak gördü. Bu durumda optimal yaklaşım, iç görü ve anlam geliştiren bir yönetim tarzı olmalıdır.
William Ouchi’nin Z Teorisi versiyonu, “çalışanların ve ailelerinin refah içinde olduğu yaşam boyu iş yaratarak” çalışanları motive etmektir. Bu yönetim tarzı, yüksek üretkenliği, morali ve memnuniyeti teşvik etmeyi amaçlar.
Motivasyon
Proje Ekibinizi Nasıl Motive Edersiniz?
Video: Başarmak için Nasıl Motive Olabiliriz?
Çalışanlarımı Nasıl Motive Ederim?
Türkçe eğitimler
İngilizce eğitimler
