Kategori arşivi: Kapsam Yönetimi

PMP Hazırlık – İç ve Dış İş Ortamı – 91

How to Manage Project Environment From Initiation to Close

İç ve Dış İş Ortamı Değişikliklerini Değerlendirmek ve Ele Almak

Projeler boşlukta var olmaz. Proje başlarken ve ilerledikçe, proje değerini ve hedeflerini etkileyebilecek iç ve dış iş ortamında değişiklikler olur.

Bu konu, EKO’da aşağıdakilere yöneliktir;

  • İç ve dış iş ortamındaki değişiklikleri araştırmak. (EKO 3.3.1)
  • İş ortamındaki değişikliklere dayalı olarak kapsam üzerindeki etkiyi değerlendirmek. (EKO 3.3.2)
  • Değişiklikler için seçenekler önermek (örneğin, program, maliyet değişiklikleri). (EKO 3.3.3)
  • İşi/eylemleri yeniden önceliklendirmek.
  • Kapsam üzerindeki etkiler için iş ortamını gözden geçirmek. (EKO 3.3.4)

İç İş Ortamı

Organizasyonel değişiklikler projenin kapsamını önemli ölçüde etkileyebilir. Proje organizasyon yapılarını, rolleri ve sorumlulukları, iş akışlarını ve proje çıktılarını iş bağlamında değiştirebilirler. Proje ilerledikçe, proje yöneticisi ve proje sponsoru gibi diğer kilit proje paydaşlarının, projenin iş gerekçesini etkileyebilecek, yeniden yapılanmalar, süreç değişiklikleri vb. kurum içi iş faaliyetlerine ilişkin bilgi sahibi olmaları gerekir. İç iş değişiklikleri, yeni çıktılar, mevcutların yeniden önceliklendirilmesi veya artık gerekli olmayanların ortadan kaldırılması ihtiyacı yaratabilir.

Dış İş Ortamı

Dış faktörler de projenin değerini ve istenen sonuçlarını etkileyebilirler. En iyi uygulama çerçevesi PESTLE faktörleri olarak ele alınabilir. Proje yöneticilerinin, projelerinin ticari durumunu etkileyebilecek PESTLE faktörlerinin farkında olmaları ve buna göre uyum sağlamaya hazırlanmaları çok önemlidir.

PESTLE faktörleri aşağıdaki gibidir;

  • Politik – Siyasi ortamdaki değişiklikler finansal modellerin ve belirli iş stratejilerinin uygulanabilirliğini, şirket politikalarını etkileyebilir,.
  • Ekonomik – Ekonomik koşullardaki değişiklikler projenin yatırım getirisini etkileyebilir.
  • Sosyal – Sosyal davranışlardaki, normlardaki ve eylemlerdeki değişiklikler proje algısını etkileyebilir.
  • Teknik – Teknik yeteneklerdeki değişiklikler, çözüme yönelik daha yeni yaklaşımlar getirebilir, olası iş sorunlarını ve projelerin uygulanabilirliğini değiştirebilir.
  • Yasal – Yasal değişiklikler proje ürünlerinin uygunluğu karşılaması için gereken maliyetleri artırabilir, faydaları azaltabilir veya her ikisini birden yapabilir.
  • Çevresel – Çevresel değişiklikler ve sosyal sorumluluk stratejileri projenin çevresel etkilerini dikkate almayı gerektiren ek sorumluluklar yaratabilir.

Temel Çizgileri Güncellemek

Geleneksel projelerde kapsam, zaman ve maliyet planlaması sonucunda temel çizgiler belirlenir. Proje yaşam döngüsünde çeşitli zamanlarda gerekli değişikliklerin olacağı ve değişiklikler meydana geldikçe temel çizgilerin güncellenmesi gerekeceğini öngörülür. Proje yöneticisi, iç ve dış iş ortamlarındaki değişiklikleri izler, projede gerekli değişikliklerin doğru süreç dahilinde belirlenmesi, yönetilmesi ve gerektiğinde projenin temel çizgilerinin güncellemesini gerçekleştirir.

Değişiklik Kontrol Kurulu

Projelerde, talep edilen değişiklikleri izlemek ve yönetmek için Değişiklik Yönetim Planı kullanılır. Projelerde talep edilen değişikliklerle ilgili kararları almak için Değişiklik Kontrol Kurulu (DKK) oluşturulur. DKK’nin amacı, kilit paydaşları temsil etmek, değişikliği maliyet, risk ve değer etkisi açısından değerlendirmek ve değişikliğin onaylanıp onaylanmaması konusunda karar vermektir. Değişikliğin kapsamına bağlı olarak, değişikliğin kapsamı kabul edilen toleranslar dahilindeyse proje yöneticisi onaylayabilir veya tolerans eşiklerinin dışındaysa DKK’ya veya sponsora iletilmesi gerekir.

Konfigürasyon Yönetim Sistemi

Konfigürasyon Yönetim Sistemi, proje ürün ve eserlerinin yapılarını ve bu yapılardaki değişiklikleri izlemek, kontrol etmek için kullanılır. Projede yapılan değişiklikler Konfigürasyon Yönetim Sisteminde güncellemelerin yapılmasıyla sonuçlanır. Konfigürasyon Yönetim Sistemi, izlenen tüm bileşenlerin değişiklik geçmişini korumayı amaçlar. Projelerde tüm bileşenlerin sürümlerinin kontrolünü etkin bir şekilde sürdürmeyi sağlar.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – İşleri Yapmak – Eserler ve Yapılandırma Yönetimi – 59

Project Management Artifacts · Blog · ActiveCollab

Proje Eserleri Oluşturmak

Projeler, proje kapsamının ara ve nihai ürünleri olan çıktılar yaratırlar. Projeler, yaşam döngüleri boyunca eserler(belgeler) yaratır.

Bu konu, ECO’da aşağıdakilere yöneliktir;

  • Proje eserlerini yönetmek için gereksinimleri belirleyin. (EKO 2.12.1)
  • Proje bilgilerinin güncel ve erişilebilir tutulduğunu doğrulayın. (EKO 2.12.2)
  • Proje eser yönetiminin etkinliğini sürekli olarak değerlendirin. (EKO 2.12.3)

Proje Eser Özellikleri

Proje eseri, projenin yönetimi ile ilgili herhangi bir belgedir. Proje ekibi, mevcut projenini ilerlemesi ve diğer projelere fayda sağlamak için proje süresince birçok eser yaratır ve güncel tutar.

Eserler, yaşayan belgelerdir. Proje gereksinimleri ve kapsamındaki değişiklikleri yansıtmak için resmi olarak güncellenirler.

Proje eserlerine aşağıdakiler örnek olarak verilebilir;

  • Kabul kriterleri
  • Varsayımlar
  • İş durumu
  • Değişiklik Talepleri
  • Kısıtlar
  • Alınan Dersler
  • Toplantı tutanakları
  • Proje Sözleşmesi
  • PowerPoint vb. sunumlar
  • Gereksinimler
  • Kapsam
  • Kapsam temel çizgisi
  • Alt proje yönetim planları (Kapsam Yönetimi Planı, Gereksinim Yönetimi Planı, Değişiklik Yönetimi Planı vb.)

Çevik projelerde ise;

  • Ürün İş Listesi
  • Ürün Artışı
  • Ürün Yol Haritası
  • Ürün Vizyon Beyanı
  • Sürüm Planı
  • Sprint İş Listesi

PMBOK 7’de Yer alan Proje Eserleri ile ilgili olarak aşağıdakile okuyabilirsiniz;

PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 88 – Eserler – 1
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 89 – Eserler – 2
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 90 – Eserler – 3
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 91 – Eserler – 4
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 92 – Eserler – 5
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 93 – Eserler – 6
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 94 – Eserler – 7
PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 95 – Eserler – 8

Yapılandırma (Konfigürasyon) Yönetimi

Yapılandırma (Konfigürasyon) Yönetimi, üretilmekte olan bir ürün veya hizmette yapılan değişikliklerin yanı sıra zaman çizelgesi güncellemeleri gibi proje belgelerinde yapılan değişiklikleri yönetmek için kullanılır. Teknik ve idari nitelikteki değişiklikleri içerebilir. Konfigürasyon yönetimi aşağıdaki amaçlarla kullanılır;

  • Ürün yinelemelerini kontrol etmek.
  • Ürün özelliklerinin güncel olduğundan emin olmak.
  • Ürün prototiplerini, test standartlarını, çizimleri veya planları gözden geçirme ve onaylama adımlarını kontrol etmek.

Yapılandırma (Konfigürasyon) yönetimi aşağıdakilere odaklanır;

  • Hangi iş ürünlerinin yönetileceği
  • Bu ürünlerin nasıl oluşturulacağı, saklanacağı, revize edileceği, belgeleneceği ve arşivleneceği.
  • Bunu yapmak için süreçler ve yetki seviyeleri.
  • Farklı revizyon türleri için adlandırma prensipleri (örneğin, Rev 1, Rev 2 veya Rev 1, Rev 1.1 vb.).
  • Artırımlı olarak piyasaya sürülecek ürünler için sürüm yönetimi.

Konfigürasyon Yönetim Sistemi

Yapılandırma (Konfigürasyon Yönetim Sistemi)*, proje yapılarını izlemek ve bu yapılarda yapılan değişiklikleri kontrol etmek için kullanılır. Yapılandırma (Konfigürasyon) yönetim sisteminin alt sistemlerinden biri de değişiklik kontrol sistemidir.

Konfigürasyon yönetim sistemi, entegre değişiklik kontrolü ile birleştirildiğinde, proje içindeki onaylanmış değişiklikleri ve temel çizgileri yönetmenin standart ve etkili yollarını sağlar. Konfigürasyon kontrolü, çıktıların ve süreçlerin belirlenmesini içerirken, değişiklik kontrolü, proje ana hatlarındaki değişiklikleri tanımlamayı, kaydetmeyi ve denetlemeyi içerir.

Sürüm Kontrolü

Sürüm kontrolü, daha önce yapılmış değişiklikleri geri almanıza olanak verecek şekilde kaydeden sistemdir. Yazılımlarda veya belgelerde her güncellemede, güncelleme otomatik kaydedilir ve ardından yeni bir sürüm numarası verilir. Sürüm kontrol sistemi, tarih/zaman damgası ve değişiklikleri yapan kullanıcının adını içerebilir, böylece geçmişe ilişkin dijital bir iz sağlanır.

Proje yönetimi sistemi, proje yönetim planı, alt proje yönetim planları, kapsam ve diğer belgeler vb. önemli eserler için sürüm kontrolü içermelidir.

Eserlerin Depolanması/Dağıtılması

Proje eserleri, onları kullanan kişilerin erişebileceği bir yerde saklanmalıdır. Ekip üyelerinin tek bir yerde bulunduğu küçük projeler, kolayca erişilebilecekleri dosyalarda tutulabilir. Sistem, projenin karmaşıklığı göz önüne alınarak yönetilebilir olmalıdır.

Bulut tabanlı depolama sistemleri, özellikle ekip üyelerinin coğrafi olarak dağıtıldığı daha büyük projeler için uygundur. Kullanıma hazır sistemler aşağıdaki özelliklere sahiptir;

  • Sürüm kontrolü.
  • Belge çıkış ve giriş tarihi, kimin güncellediği kayıtları.
  • Kullanıcı tabanlı belge güvenliği (salt okunur, oluşturma, oluşturma ve düzenleme, salt düzenleme, silme vb.).
  • Belge oluşturulduğunda veya düzenlendiğinde belirli kullanıcılara otomatik e-posta bildirimi.

Proje Eser Yönetimi

Proje Eser Yönetimi, proje belgelerini oluşturmak, depolamak, almak ve dağıtmak için kullanılan prosedürleri içerir. Etkili bir eser yönetim sistemi aşağıdakileri içerir;

  • Gereksiz bürorasi olmadan belgeleri üretmenin ve kontrol etmenin yolları.
  • Standartlaştırılmış formatlar ve şablonlar.
  • Belgelerin gözden geçirilmesi ve onaylanması için yapılandırılmış bir süreç.
  • Sürüm kontrolü ve güvenliği.
  • Belgelerin zamanında dağıtımı.

Eser Yönetimi sisteminizi planlarken kendinize şu soruları sorun:

  1. Projeniz ne tür belgeler gerektiriyor? Bazı belgeler tüm projeler için standarttır (ör., gereksinim listesi, kapsam bildirimi, İş Kırılım Yapısı, vb.), diğerleri Proje Yönetim Ofisi (PMO) veya üst yönetim tarafından istenebilir.
  2. Her belgenin amacı nedir? Bu sorunun yanıtı, belgeyi aşırı karmaşık olmaması için “doğru boyutlandırmanıza” yardımcı olur.
  3. Bu belgeler nasıl ve ne zaman kullanılacak?
  4. Belgelerin oluşturulmasında kimlerin katkısı olacak?
  5. Bir belgeye erişim belirli kişilerle sınırlı olmalı mı ve eğer öyleyse bunu nasıl uygulayacaksınız?
  6. Eser yönetim sistemi projenin boyutuna ve karmaşıklığına “uyuyor” mu?

Proje Eser Yönetiminin Etkinliğini Sürekli Olarak Değerlendirme Yönergeleri

Proje eserlerinin yönetiminin etkinliğini sürekli olarak değerlendirmek için şu yönergeleri izleyin:

  • Projeniz için uygun konfigürasyon yönetimi seviyesi belirleyin.
  • Proje yönetimi belgeleri ile ilgili organizasyonel prosedürleri takip edin.
  • Projeniz için uygun eser yönetim sistemi geliştirin. Şu konulara özellikle dikkat edin:
    • Gerekli belge türleri ve amaçları.
    • Belge oluşturmayı kolaylaştıran şablonlar.
    • Belgelerin yazarları, gözden geçirenleri ve onaylayıcıları.
    • Belgelere sürüm kontrolünü uygulayın, böylece değişiklikleri yeniden yapılandırabilir ve gerekirse önceki bir sürüme dönebilirsiniz.

(1)Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 41, 701.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Yönetişim – 47

Even Small Businesses Need Corporate Governance | Yale Insights

Proje Yönetişim Yapısını Oluşturma

Kuruluşlar, stratejik yön ve performans parametreleri oluşturmak için yönetişim yönergelerini kullanırlar. Stratejik yön, iş arayışlarını yönlendirmek için amaç, beklentiler, hedefler ve eylemler sağlar ve iş hedefleriyle uyumludur. Proje yönetimi, proje başarısını artırmak için stratejik yön ile uyumlu olmalıdır.

Bu konu, ECO’da aşağıdaki maddelere yöneliktir;

  • Bir proje için uygun yönetişimi belirleyin. (EKO 2.14.1)
  • Yönetime aktarma yollarını ve eşikleri tanımlayın. (EKO 2.14.2)

Proje Yönetişimi

Proje Yönetişimi(1), organizasyonel, stratejik ve operasyonel hedeflere ulaşmak için benzersiz bir ürün, hizmet veya sonuç yaratmak için proje yönetimi faaliyetlerine rehberlik eden çerçeve, işlevler ve süreçlerdir. Kuruluşun proje yaşam döngüsü üzerinde gözetimini ve başarısını sağlayan metodolojidir. Proje yöneticisi ve ekibinin projeyi yönetmesi için yapı, süreçler, karar verme modelleri ve araçları sağlar. Projeye kritik destek sağlayan, projenin kullanması için etkin, güvenilir ve tekrarlanabilir proje uygulamalarını tanımlayarak, belgeleyerek ve ileterek projeyi kontrol etme ve projenin başarısını artırma yöntemidir. Proje Yönetim Ofisi (PYO) olan büyük kuruluşlarda, yönetişim genellikle PYO tarafından sağlanır ve kontrol edilir.

Proje Yönetim Çerçevesi (2)

PMBOK® Kılavuzunda proje yönetişim çerçevesi aşağıdakileri içerir:

  • Proje başarısı ve teslim edilebilir kabul kriterleri.
  • Sorunları belirleme, iletme ve çözme süreci.
  • Proje ekibi, organizasyon grupları ve dış paydaşlar arasındaki ilişki.
  • Proje rolleri ile proje organizasyon şeması.
  • İletişim süreçleri ve prosedürleri.
  • Proje karar verme süreçleri.
  • Proje yönetişimi ve organizasyon stratejisini uyumlu hale getirmek için yönergeler.
  • Proje yaşam döngüsü yaklaşımı.
  • Aşama kapısı veya aşama incelemeleri için süreç.
  • Proje yöneticisinin yetkisini aşan değişikliklerin gözden geçirilmesi ve onaylanması süreci.
  • İç paydaşları proje süreci gereksinimleriyle uyumlu hale getirme süreci.

Proje Fazları

Projeler, bir veya daha fazla teslimat üreten faaliyetleri temsil eden fazlara ayrılabilirler. Proje fazı(3), bir veya daha fazla çıktının tamamlanmasıyla sonuçlanan, mantıksal olarak ilişkili proje aktivitelerinin toplamıdır. Bir fazın çıktısı genellikle bir sonraki faza geçiş veya girdidir. İş daha küçük, daha odaklanmış bölümlerde temsil edildiğinden, fazların yönetimi, planlamayı ve kontrolü kolaylaştırır. Bazı kuruluşların tüm projelerde standart fazları vardır.

Yönetişimin Proje Yaşam Döngüsüne Uygulanması

Her fazın başında, projede yapılan önceki varsayımları doğrulamak ve geçerli kılmak, riskleri analiz etmek ve faz çıktılarını elde etmek için gereken süreçleri ayrıntılı olarak açıklamak gerekir. Belirli bir fazın kilit çıktıları üretildikten sonra, eksiksizliği ve kabulü sağlamak için aşamanın sonunda gözden geçirme yapılması gereklidir. Bu yöntem sonraki aşamanın başlangıcını ifade etse de, proje için büyük riskler söz konusu olduğunda veya hedefler değiştiğinde faz kapatılabilir veya proje sonlandırılabilir.

Yönetime Aktarma Yolları

Geçiş kapısı veya son nokta olarak da bilinen faz değerlendirme kapısı (4), bir sonraki faza devam etme, onaylama, kontrol etme, kabul verme veya projeyi sonlandırma kararının verildiği bir fazın sonunda yapılan gözden geçirmedir. Her gözden geçirme, her fazın çıkış kriterlerini karşılayıp karşılamadığını ve bir sonraki faza geçmeye uygun olup olmadığını kontrol etmek için kullanılır. Bu kriterler, projenin devam etmesi için eşik görevi görürler. Bu yaklaşımın avantajı, projenin spekülasyon ve varsayıma dayalı büyük bir karardan ziyade bilgiye dayalı artan kararlarla kontrol edilmesidir. Bu yaklaşımın dezavantajı, proje ekibinin güvence, onay ve destek için yönetime daha fazla başvurduğu izlenimini yaratabilmesidir.

Yazılım geliştirme projeleri, kalite kapısı adı verilen özel bir tür faz kapısı kullanabilirler. Bir önceki fazın sonucuna büyük ölçüde bağlı olan bir fazdan önce yer alırlar. Kalite kapısı süreci, proje yaşam döngüsündeki fazlar arasındaki geçişi belirlemenin ve kaydetmenin resmi bir yoludur.

Aşama kapıları gibi, geçiş kapısı incelemeleri de Altı Sigma projelerinde bir proje fazının belirlenen tüm hedefleri karşılayıp karşılamadığını ve bir sonraki faza geçmeye uygun olup olmadığını kontrol ederler. Bir faz geçiş onayı alındığında, proje bir sonraki faza geçebilir.

Fazlar Arası İlişkiler

Birden fazla faza sahip projeler genellikle proje üzerinde daha fazla kontrol sağlayan ve istenen ürün, hizmet veya sonucun elde edilmesine yardımcı olan sıralı bir süreç izleyeceklerdir. Çok fazlı projeler, projenin yaşam döngüsü boyunca birden fazla fazlar arası ilişkiye sahip olabilirler. Bu gibi durumlarda, kontrol düzeyi, etkinlik ve belirsizlik derecesi gibi faktörler, fazlar arasında uygulanabilecek ilişkiye karar verilmesini gerektirir. Bu faktörlere dayanarak, projenin farklı fazları arasında aşağıdaki iki ilişki türü de uygulanabilir;

  • Sıralı ilişkiler, yalnızca önceki faz tamamlandığında başlayan ardışık fazları içerirler. Bu ilişki, belirsizlik seviyesini azaltır.
  • Örtüşen ilişkiler, önceki fazın bitiminden önce başlayan fazları içerirler. Bu ilişki, risk seviyesini arttırır ve önceki aşamadan bir şey bir sonraki aşamayı doğrudan etkiliyorsa, yeniden çalışmaya neden olabilir.

Proje için Uygun Yönetişimin Belirlenmesine Yönelik Yönergeler

Projelerin genellikle birkaç fazı vardır. Fazların verimli bir şekilde planlanması ve yürütülmesi önemlidir. Bir proje için uygun yönetişimi (5) belirlemek için yönergeler aşağıdadır;

  • Karar verme yetkisi olan üst düzey yöneticileri kararlara dahil edin.
  • En uygun yönetişim hedeflerini seçin ve basit tutmaya çalışın.
  • Tüm yönetişim faaliyetlerinden sorumlu olacak deneyimlilerden oluşan bir grup oluşturun.
  • Projeler, programlar ve portföyler için ayrı ayrı yönetişim uygulayın.
  • Yönetişim sürecini proje paydaşları için şeffaf tutun.
  • Yönetişimin gelişen bir süreç olduğunu unutmayın ve bu süreçte öğrendiklerinizi alınan dersler haline getirerek, yararlanın.

(1) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 44.

(2) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) –Fifth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 44-45.

(3) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 20.

(4) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 21.

(5) Referans: Association for Project Management, Directing change: A guide to governance of project management. High Wycombe, UK, 2004, Sayfa 6.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Zaman – 32

Decomposition - Project Management Knowledge Hub

Aktivitelerin Belirlenmesi

Aktivite (1), Bir proje süresince gerçekleştirilen farklı, zaman çizelgelenmiş çalışma bölümüdür. Aktiviteler, projede gerçekleştirilecek çalışmalara yönelik tahminlere, süre ve maliyetlere, yürütmeye, izleme ve kontrole temel oluşturur. Aktivite özellikleri aşağıdaki gibidir;

  • Gerçekleşmesi istenen bir süresi vardır. (Ne kadar sürer?)
  • Gerçekleştirilmesi için kaynak(lar) gerekir. (İşi kim yapacak?)
  • Performansa dayalı bir sonucu olmalıdır. (Ne yapılıyor?)

İş Kırılımı Yapısında (İKY) yer alan iş paketleri, aktiviteler adı verilen daha küçük bileşenlere ayrıştırılır. Aktiviteler İKY’de görünmeyip Aktivite listesinde* ayrı olarak belgelenirler. Ek olarak, proje zaman çizelgesinde veya kişinin kendi çalışma planında yer alırlar.

Bkz: Proje Aktivitelerin Tahmin Edilmesi

Aktivite ve Görev

“Aktivite” ve “görev” kelimeleri ortak kullanımda ve birçok organizasyonda birbirinin yerine kullanılabilse de, “aktivite” PMBOK® Kılavuzunda onaylanmış terminolojidir. PMP sertifikası almak isteyenlerin, kendi terminolojilerini mümkün olduğunca PMBOK® Kılavuzunda kullanılan dille uyumlu hale getirmeleri gerekir.

Proje süresince gerçekleştirilen işlere atıfta bulunmak için “aktivite” kelimesini kullanın. “Görev” kelimesi, genellikle Microsoft® Project gibi proje yönetimi yazılımı kullanırken veya yapmanız gereken diğer işlerle ilgili olarak kullanın.

Özellikler

Çevik yöntemlerde Özellikler, iş değeri sağlayan ilgili işlevleri bir arada gruplandırmak için kullanılır. İstenen işlevselliği sağlamak için gerçekleştirilen faaliyetler ve çabalar (dokümantasyon, testler, kalite/sorun giderme vb.) dahil olmak üzere, tahmin edilebilen, izlenebilen ve bir küme olarak yönetilebilen proje bileşenleridir.

Özelliklere uyumlu zamanlama, ilgili proje çalışmalarının koordine edilmesini sağlar. Tahminler, yapılanların kuruma ve son kullanıcılara ne zaman sunulabileceğinin bir görünümünü verir. İlerleme, kalan özelliklere kıyasla müşteri tarafından kabul edilen özelliklere dayalı olarak ölçülebilir.

Kilometre taşları

Kilometre taşı (2), proje, program veya portföydeki önemli bir nokta veya olaydır. Kilometre taşlarının süresi yoktur. Kilometre taşları belirteç görevi görür ve proje yöneticisi, müşteri veya her ikisi tarafından tanımlanır. Bkz: Projelerde Kilometre Taşları Neden Önemlidir?

Proje Aktivitelerini Belirleme Yönergeleri

Proje aktivitelerini tahmin etmek için aşağıdakilere dikkat edilmelidir;

  • Proje çalışmasını yönetmek için gereken ayrıntı düzeyi hakkında Zaman Çizelgesi Yönetimi Planını gözden geçirin.
  • İKY, teslimatlar, varsayımlar ve kısıtlamalar için Kapsam Temel Çizgisini gözden geçirin.
  • Organizasyon kültürü ve yapısı, yayınlanmış ticari bilgiler ve proje yönetimi bilgi sistemleri gibi Çevresel İşletme Faktörlerini gözden geçirin.
  • Alınan dersler, standartlaştırılmış süreçler, şablonlar, kurumsal politikalar, zaman çizelgesi prosedürleri ve yönergeler için Organizasyonel Süreç Varlıklarını gözden geçirin.
  • İKY’de yer alan her bir iş paketini analiz edin ve istenen çıktıyı üretmek için gerekli olacak aktivitelere ayrıştırın;
    • Gerekli aktivitelerin gözden kaçırılmaması için proje ekibiyle beyin fırtınası oturumları gerçekleştirin.
    • Aktivitelerin proje hedeflerine ulaşmanızı sağlayacağından emin olmak için Proje Kapsam Bildirimine bakın.
  • İlgili konularda uzmanların görüşüne başvurun.
  • Aktivite tanımı üzerindeki olası etkileri için tüm kısıtları ve varsayımları değerlendirin.
  • Her bir iş paketini aktivitelere ayırıştırdıktan sonra Aktivite listenizi gözden geçirin;
    • Açıklamaların gerçekleştirilecek aktiviteleri doğru bir şekilde yansıttığından emin olun.
    • Aktivite tanımlarının mümkün olduğunca spesifik olduğunu doğrulayın. Örneğin, istenen sonuç revize edilmiş bir kullanıcı kılavuzuysa, aktiviteyi “yeni kullanıcı kılavuzu üret” yerine “kullanıcı kılavuzunu revize et” olarak tanımlayın.
    • Her iş paketi için listelenen aktivitelerin teslimatın tatmin edici bir şekilde tamamlanması için gerekli ve yeterli olduğunu onaylayın.
    • Listenin İKY’nin bir uzantısı olarak düzenlendiğini doğrulayın.

(1) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 183.

(2) Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 186.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 27

Myth: In Scrum, the Product Backlog has to consist of User Stories | by  Christiaan Verwijs | The Liberators | Medium

Ürün ve Yineleme İş Listeleri

İş Kırılım Yapısından (İKY) veya benzer süreçlerden gelen işler ve faaliyetler, iş (biriktirme) listelerine yerleştirilebilir. Ürün iş listesi, ürünü teslim etmek için beklenen tüm çalışmaların listesidir. Projenin ürün iş listesi proje boyunca değişir. Ürün iş listesi kalemleri (Product Backlog Items – PBI), işler tamamlandıkça kaldırılır. Ürün iş listesi, proje ilerledikçe ve gereksinimler değiştikçe güncellenir. Ürün iş listesini düzenlemek ve iyileştirmek, genellikle haftalık veya aylık olarak planlanmış, devam eden bir çalışmadır. Ürün iş listesi önceliklere ve değere göre sürekli önceliklendirilir.

Proje ekipleri, tamamlanması gereken işleri daha iyi yönetmek için, ürün iş listesindeki öğelere dayalı olarak kendi iş listeleri üzerinden yinelemeleri planlarlar. Proje ekibi Yineleme İş Listesinde, kapasitesine bağlı olarak bu süre içinde makul bir şekilde tamamlayabileceği ürün iş listesindeki hangi öğeleri ele alacağını belirler. Proje ekipleri yapılacak işlere harcanacak eforu ve buna bağlı önceliklerini netleştirirler.

Kullanıcı hikayeleri

Projeler değer sağlamak içindir. Kullanıcı(müşteri) için değerin ne olduğuna odaklanmak için proje ekipleri kullanıcı hikayelerini kullanırlar. Kullanıcı hikayeleri, proje ekibinin çalışmalarından kimin, nasıl yararlanacağının ve beklentisini çerçevelemeyi amaçlar.

Kullanıcı hikayeleri “Bir [kullanıcı adı veya kişi] olarak, [hedef veya niyet] istiyorum, böylece [hedef ne değer getiriyor] gibi bir şablonda açıklanır. Kurulacak cümlenin birçok varyasyonu vardır. Kurulan cümle yaratılacak değeri kapsadığı sürece bir hikaye olduğu kabul edilir. Kullanıcının isteğini ayrıntılı bir gereksinim veya spesifikasyondan ziyade kullanıcı hikayesi olarak tanımlamak, proje ekibinin sadece bir spesifikasyonu sunmak yerine kullanıcının gerçekte neye değer verdiğine daha fazla odaklanmasını sağlar.

Kapsamın Onaylanması için Araçlar ve Teknikler

Kapsamı doğrulamak için aşağıdaki araçlar, teknikler ve yaklaşımlar kullanılabilir;

  • Bitti Tanımı (Definition of Done- DoD)* – Yerine getirilmesi gereken tüm kriterlerin kontrol listesidir. Böylece teslimat, müşteri kullanımına hazır olarak kabul edilebilir.
  • Hazırın Tanımı (Definion of Ready-DoR)*  – Proje ekibinin üzerinde çalışmaya başlayabilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgilerin tamamlanma durumudur.
  • Kabul Kriterleri (Acceptance Criteria)* – Teslimatlar teslim edilmeden önce kabul edilmiş ve karşılanması gereken bir dizi koşuldur.
  • Kapsamın Onaylanması (Validate Scope)*Tamamlanan teslimatlar üzerinden projenin kabulünü resmileştirme sürecidir. Kapsam onayı proje yöneticisinin, proje müşterisi veya sponsoru ile nihai sonuçtan memnun kaldıklarından emin olmak için teslimatlar ve sonuçlar için resmi kabullerini almaktır. Bkz: Kalite Kontrolü ve Kapsam Onaylama
  • Yineleme İncelemeleri (Iteration Reviews) – Yinelemenin sonunda veya buna yakın bir zamanda, proje ekibi ile yineleme sırasında yapılan tüm çalışmalar paydaşlarla paylaşılır ve geri bildirim alınır.
  • Varyans Analizi (Variance Analysis)*Temel çizgiler ve gerçekleşen performans arasındaki farkın nedenini ve derecesini belirlemek için kullanılan tekniktir. Varyansın kabul edilebilir olup olmadığı veya önleyici/düzeltici eylem gerekip gerekmediğine bakılır. Bkz: Proje Yönetiminde Varyans Analizi
  • Eğilim Analizi (Trend Analysis)*Geleceği tahmin etmek için matematiksel modelleri kullanan tarihsel sonuçlara dayalı analitik bir tekniktir. Proje performansı gözden geçirilerek iyileşme mi yoksa bozulma mı olduğunu belirlemek için kullanılır. 

*Sözlük tanımları Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) adresinden alınmıştır. – Altıncı Baskı, Project Management Institute, Inc., 2017 ve Project Management Institute, Agile Practice Guide, Project Management Institute, Inc., 2017.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 26

İş Kırılım Yapısı (İKY)

İş Kırılım Yapısı (İKY), proje hedeflerine ulaşmak ve gerekli çıktıları oluşturmak için proje ekibi tarafından yürütülecek toplam iş kapsamının hiyerarşik olarak ayrıştırılmasıdır. İKY, projeyi tamamlamak için gereken toplam çalışma kapsamını tanımlar. Büyük projelerde, farklı aşamalar, farklı ayrıntı düzeyinde ayrıştırılabilir.

Bkz: İş Kırılım Yapısı Ne İşe Yarar?

İş Paketleri

Maliyet ve sürenin tahmin edildiği ve yönetildiği iş kırılım yapısının en alt seviyesinde tanımlanan işlere verilen addır. Bir iş paketi, planlanabilen, bütçelenebilen ve bir kişiye veya gruba atanabilen bir çıktıyı tanımlar. Burada dikkat edilmesi gereken, İKY’de atıfta bulunulan “iş”in aslında işin kendisinin değil, bir iş paketinin sonucu olan ürünler veya çıktılar olduğudur.

İKY Sözlüğü

İKY sözlüğü, iş kırılım yapısındaki her bir bileşen hakkında ayrıntılı teslimat, efor ve zamanlama bilgisi sağlayan bir belgedir. İKY sözlüğü aşağıdakileri içerebilir:

  • Aktivite İKY kodu
  • İşin tanımı
  • Varsayımlar ve Kısıtlar
  • Sorumlu kişi veya kuruluş
  • Zaman çizelgesi kilometre taşları
  • Bağlı olduğu aktiviteler
  • Çalışmayı tamamlamak için gerekli kaynaklar
  • Maliyet tahminleri
  • Kalite gereksinimleri
  • Kabul kriterleri
  • Teknik referanslar
  • Sözleşme bilgileri

Ayrıştırma

Ayrıştırma, proje kapsamını ve proje çıktılarını daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölmek için kullanılan bir tekniktir. İş paketi, yapılacak işleri içeren İKY’deki en küçük parçadır, böylece süre ve maliyet tahminleri yapılabilir. Ayrıştırma düzeyi, proje gereksinimlerine ve projeyi etkin bir şekilde yönetmek için gereken ayrıntı düzeyine bağlıdır. Ayrıştırma adımları aşağıdaki gibidir;

  • Teslimatları ve teslimatı gerçekleştirmek için gerekli aktiviteleri tanımlama
  • İKY’yi yapılandırma ve düzenleme
  • Üst seviye İKY bileşenlerini düşük seviyeli bileşenlere ayırma
  • Her bileşene benzersiz bir tanımlama kodu atama
  • Yapılan ayrıştırmayı gözden geçirme ve proje gereksinimleriyle uyumlu olduklarını doğrulama

Bkz: Proje Yönetiminde Ayrıştırma (Decomposition)

Kontrol Hesapları

Kontrol hesabı, kapsam, bütçe, fiili maliyet ve zamanlamanın entegre edildiği ve performans ölçümü için kullanılan kontrol noktasıdır. Maliyetlerin bütçe dahilinde olduğunu doğrulamak için kontrol noktaları genellikle finans departmanı tarafından izlenir. İKY içindeki farklı iş paketleriyle ilişkili bu hesaplar, performansı kontrol etmek için bir projedeki kazanılmış değerine göre izlenebilir ve doğrulanabilir. Kontrol hesapları birden fazla iş paketi içerebilir, ancak her iş paketi yalnızca bir kontrol hesabına atanmalıdır.

Bkz: Proje Yönetiminde Kontrol Hesapları

Planlama Paketleri

Planlama paketi, kontrol hesabının altındaki iş içeriğine sahip olup ayrıntılı değildir. Başka bir deyişle, henüz bir gereksinim ile ilişkilendirilmemiş işler için yer tutucu rolü oynar. Kontrol hesabına yerleştirilir ancak belirlenmiş aktivitelere sahip değildir. Planlama paketi, kontrol hesabında yer alan, ancak henüz maliyeti veya bütçesi tanımlanmamış herhangi bir şey olabilir.

Bkz: Proje Aktivitelerini Tanımlamak

İKY Kodu

İKY kodu, İKY’nin her bir bileşenini benzersiz şekilde tanımlamak için kullanılan bir numaralandırma sistemidir. İKY kodu, proje yöneticilerinin, özellikle performans, raporlama ve maliyet alanlarında İKY bileşenlerini daha kolay izlemesine olanak tanır.

Kapsam Temel Çizgisi

Kapsam temel çizgisi, resmi değişiklik kontrol prosedürleri kullanılarak değiştirilebilen ve gerçekleşen sonuçlarla karşılaştırma için temel olarak kullanılan, proje kapsam bildiriminin, İKY ve İKY sözlüğünün onaylanmış versiyonudur. Kapsam temel çizgisi proje yönetim planına dahil edilir. Toplanan veriler kapsam temel çizgisiyle uyumlu değilse, varyansa bağlı olarak işlem yapılması gerekebilir.

Kapsam temel çizgisi aşağıdakileri içerebilir;

  • Proje kapsam bildirimi
  • İKY
  • İKY sözlüğü

Bkz: PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 91 – Eserler – 4

İKY Oluşturma Yönergeleri

İKY oluşturmaya yönelik yönergeler aşağıdaki gibidirİ

  • Proje kapsam bildiriminden İKY’nin nasıl oluşturulacağını ve İKY’nin nasıl sürdürüleceğini, onaylanacağını belirten Kapsam Yönetimi Planının gözden geçirin.
  • Karşılanması gereken gereksinimlerin ve kapsam dışında bırakılacak işlerin tanımı için Proje Kapsam Bildirimini inceleyin.
  • Projenin sonucu olarak neyin üretilmesi gerektiğini ve projeyi ve nihai ürünlerini teslim etmek için ne yapılması gerektiğini anlamak için gereksinim belgelerini gözden geçirin.
  • Proje ile ilgili olan ve İKY’yi oluşturmak için referans olarak hizmet edebilecek sektöre özel İKY standartları (ISO gibi) gibi Çevresel İşletme Faktörlerini (ÇİF’ler) gözden geçirin.
  • Politikalar, prosedürler, İKY şablonları, önceki projelerin dosyaları ve alınan dersler gibi Organizasyonel Süreç Varlıklarını (OSV) gözden geçirin.
  • Proje kapsamını daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölmek ve alt bölümlere ayırmak için ayrıştırma yapın.
  • Etkili bir İKY oluşturmak için proje gereksinimlerini bileşen parçalarına ayırmak için gereken bilgileri analiz etmek için uzman görüşü kullanın.
  • Artırımlı olarak teslim edilebilecek iş ürünleriyle ilgili notlarınızı alın.
  • Kapsam temel çizgisini yazılı hale getirin ve gerektiğinde güncelleyin.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 25

Proje Kapsam Bildirimi

Proje Kapsam Bildirimi

Proje Kapsam Bildirimi* proje kapsamının, ana çıktıların, varsayımların ve kısıtlamaların tanımıdır. Paydaşlar ve diğer proje üyeleri, proje sırasında kapsamın kapsam temel çizgisine göre doğrulanması, güncellenmesi veya değiştirilmesi gerektiğinde, Proje Kapsam bildirimine başvurabilirler.

Proje Kapsam Bildirimi her proje için farklı olacaktır, ancak PMBOK® Kılavuzunda belirtildiği gibi, aşağıdakilerin tamamını veya bir kısımını içerebilir:

  • Proje kapsam tanımı: Proje Başlatma Belgesinde ve gereksinim belgelerinde açıklanan ürün, hizmet veya sonucun özellikleri.
  • Kabul kriterleri: Teslimatlar kabul edilmeden önce yerine getirilmesi gereken koşullar.
  • Teslimatlar: Bir süreci, aşamayı veya projeyi tamamlamak için üretilmesi gereken herhangi bir benzersiz ve doğrulanabilir ürün, sonuç veya bir hizmettir. Proje raporları vb. belge çıktıları dahildir.
  • Projenin Kapsam Dışı Konuları: Genellikle projede neyin kapsam dışında tutulduğunu tanımlar. Neyin proje kapsamı dışında olduğunu açıkça belirtmek, paydaşların beklentilerini yönetmeye yardımcı olur.
  • Kısıtlar: Bir projenin veya sürecin yürütülmesini etkileyen sınırlayıcı faktörler.
  • Varsayımlar: Kanıt veya ispat olmaksızın doğru, gerçek veya kesin olarak kabul edilen planlama sürecindeki faktörlerdir. Yanlış oldukları ortaya çıkarsa bu faktörlerin potansiyel etkisi görülebilir.

Proje Kapsam Bildirimi ve Proje Başlatma Belgesi

Proje Başlatma Belgesi ve Proje Kapsam Bildirimi benzerdir, ancak farklı ayrıntı düzeyleri içerir. Proje Başlatma Belgesi, daha üst düzey proje amaçlarını ve hedeflerini içerirken, Proje Kapsam Bildirimi, projenin gerçek sonuçlarına odaklanan ayrıntılı bir belgedir.

Kapsam Yönetiminde Araç ve Teknikler

Kapsam tanımlamada kullanılan araç ve teknikler aşağıdadır;

  • Uzman Görüşü** – Uzman görüşü genellikle Proje Kapsam Bildirimini geliştirmek için gerekli bilgileri analiz etmek için kullanılır. Görüşler ve uzmanlıklar herhangi bir konuda olabilir.
  • Alternatiflerin Analizi – Bu veri analizi tekniği, proje kapsamını belirlemek için farklı yaklaşımları belirlemek ve mümkün olduğunca seçenekleri ortaya için kullanılır. Proje Yönetiminde Alternatif Analizi
  • Çok Kriterli Karar Analizi – Fikirleri analiz etmek için kullanılan bir karar verme tekniği. Proje kapsamını tanımlamaya yardımcı olacak fikirleri değerlendirmeye ve önceliklendirmeye yarar. Proje Yönetiminde Çoklu Kriter Karar Analizi
  • Kolaylaştırma – Kilit oyuncuları proje hedefleri ve sınırları konusunda kolaylaştırılmış atölye çalışmalarına katılmaya teşvik etmek, işlevler arası ve ortak bir anlayışa ulaşmaya yardımcı ol Proje Yönetiminde Kolaylaştırma
  • Ürün Analizi – Ürün analizi**, genellikle bir ürün hakkında sorular sorarak, ürünün kullanımını, özelliklerini ve diğer ilgili yönlerini tanımlamak için cevaplar oluşturmak anlamına gelen kapsamı tanımlama aracıdır. Spesifik bir ürüne bağlı olarak, ürün kırılımını, sistem analizi, gereksinim analizi, sistem mühendisliği, değer mühendisliği ve değer analizi gibi bir dizi analiz yöntemi kullanılabilir. Örneğin, ürününüz bir kameraysa, kapsamı oluşturmaya yardımcı olması için o ürünün lens, pil, kamera gövdesi ve kullanıcı arayüzü gibi tüm bileşenlerini analiz edersiniz. Proje Yönetiminde Ürün Analizi (Product Analysis)

Proje Kapsam Bildirimi Geliştirme Yönergeleri

Proje Kapsam Bildirimi hazırlarken aşağıdaki yönergelere dikkat edilmelidir;

  • Proje kapsamını geliştirmeye, izlemeye ve kontrol etmeye yönelik faaliyetler için Kapsam Yönetim Planı gözden geçirilmelidir.
  • Üst düzey proje tanımı, ürün özelliği ve proje onay gereksinimleri için Proje Başlatma Belgesine bakılmalıdır.
  • Projeye dahil edilecek gereksinimleri seçmek için Gereksinim Belgelerini gözden geçirilmelidir.
  • Politikalar, prosedürler, Proje Kapsam Bildirimi şablonu, önceki projelerden proje dosyaları, önceki aşamalardan veya projelerden alınan dersler gibi Organizasyonel Süreç Varlıkları gözden geçirilmelidir.
  • Proje kapsamını tanımlamak için uzman görüşü, ürün analizi, alternatiflerin analizi ve kolaylaştırılmış çalıştaylar gibi araç ve teknikler kullanılmalıdır.
  • Proje Kapsam Bildirimi gerektiğinde güncellenmelidir.

*Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 154-155.

**Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 153.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Gereksinimler – 24

Why software project management deviates from its requirements - Agile - ZenTao

Gereksinim Belgeleri

Gereksinim belgeleri, bireysel gereksinimlerin projedeki iş gereksinimlerini nasıl karşıladığını gösterirler. Dokümantasyon, bir projenin tüm paydaşların ihtiyaçlarını karşılaması için ihtiyaç duyulan tüm bireysel gereksinimlerden oluşur. Belgelerin bileşimi, projenin özel ihtiyaçlarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, çok ayrıntılı ve kategorize edilmiş veya basit bir üst düzey gereksinimler listesine kadar değişkenlik gösterebilir. Gereksinim belgeleri içerebilir:

  • İş gereksinimleri: Organizasyonun üst düzey ihtiyaçları.
    • İzleme için iş ve proje hedefleri.
    • Gerekli iş kuralları.
    • Yol gösterici ilkeler.
  • Paydaş gereksinimleri: Doğrudan proje paydaşlarından gelen ihtiyaçlar.
    • Diğer organizasyonel alanlara etkiler.
    • İç veya dış paydaşlar üzerindeki etkiler.
    • Paydaş iletişimleri ve raporlama gereksinimleri.
  • Çözüm gereksinimleri: Bir projenin herhangi bir özelliği, işlevi, ürünü, hizmeti veya sonucu.
    • İşlevsel gereksinimler, ürünün eylemler, süreçler ve veriler gibi davranışlarına odaklanırlar.
    • İşlevsel olmayan gereksinimler; güvenlik, güvenilirlik ve emniyet gibi sonucun başarılı olması için mevcut olması gereken koşullardır.
  • Geçiş ve hazırlık gereksinimleri: Proje çalışmasının tamamlanması için gerekli geçici yetenekler.
    • Destek ve eğitim gereksinimleri.
    • Raporlama gereksinimleri.
  • Proje gereksinimleri: Genel projenin karşılaması gereken üst düzey gereksinimler.

Bunlar eylemler, süreçler veya projenin başka herhangi bir koşulu olabilir.

  • Hizmet seviyeleri, performans, güvenlik, uyumluluk vb.
  • Kabul kriterleri.
  • Kalite gereksinimleri: Bir projenin sonuçlarının doğrulandığı herhangi bir koşul.

Gereksinim Yönetim Planı

Gereksinim Yönetimi Planı*, gereksinimlerin nasıl analiz edileceğini, belgeleneceğini ve yönetileceğini açıklayan proje veya program yönetim planının bir bileşenidir. Gereksinimlerin toplanması sürecinin nasıl yönetileceği konusunda rehberlik sağlar;

  • Gereksinim faaliyetlerinin nasıl planlanacağı, izleneceği ve raporlanacağı.
  • Gereksinimlerdeki değişikliklerinin etkilerinin nasıl analiz edileceği, izleneceği, raporlanacağı ve bu değişiklikleri onaylamak için hangi yetki seviyesinin gerekli olduğu.
  • Proje gereksinimlerinin nasıl analiz edileceğini ve önceliklendirileceğini tanımlayan süreç.
  • Kullanılacak ölçütler ve bunları kullanma gerekçeleri.
  • Gereksinim İzlenebilirlik matrisinde hangi gereksinim özelliklerinin yer alacağı, gereksinim kategorizasyonu vb. izlenebilirlik yapısı.

Gereksinim İzlenebilirlik Matrisi

Gereksinim izlenebilirlik matrisi**, gereksinimleri kaynağından onları karşılayan çıktılara bağlayan bir tablodur. Bu matrisin amacı, belirlenen her gereksinimi doğrulamak ve onu doğrudan iş ve proje hedefleriyle ilişkilendirmektir. Proje yaşam döngüsü boyunca gereksinimleri izlemek ve proje kapanışında gereksinimlerin karşılandığını doğrulamak için kullanılabilir. Projenin kapsamını ve kapsamda önerilen değişiklikleri yönetmeye yardımcı olur.

Proje Gereksinimlerini Toplama Yönergeleri

Proje gereksinimlerinin toplanmasına ilişkin yönergeler aşağıdaki gibidir:

  • Proje ekiplerinin proje için hangi tür gereksinimlerin toplanması gerektiğini, nasıl toplayacağı konusunda Kapsam Yönetimi Planı gözden geçirilir.
  • Paydaş ihtiyaçlarını tanımlamak ve belgelemek için gereksinimleri toplama süreci boyunca kullanılacak süreçler için Gereksinim Yönetimi Planı gözden geçirilir.
  • Gereksinim faaliyetlerine paydaş katılım düzeyini değerlendirmek ve buna uyum sağlamak için paydaş iletişim gereksinimlerini ve paydaş katılım düzeyini anlamak için Paydaş Katılımı Planı gözden geçirilir.
  • Ayrıntılı gereksinimlerin geliştirilebilmesi için ürün, hizmet veya sonucun üst düzey açıklaması için Proje Başlatma Belgesini incelenir.
  • Gereksinimler hakkında bilgi sağlayabilecek paydaşları belirlemek için Paydaş Listesi gözden geçirilir.
  • Proje gereksinimlerini toplamak için görüşmeler, odak grupları, kolaylaştırılmış çalıştaylar, kişilerarası ve ekip becerileri, karar verme teknikleri, anketler ve araştırmalar, gözlemler, prototipler, kıyaslama, bağlam diyagramları ve belge analizi gibi araç ve teknikleri kullanılır.
  • Gereksinimler belgelenir ve Gereksinim İzlenebilirlik Matrisi oluşturulur.

* Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 137.

**Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 148-149.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Gereksinimler – 23

IT Cube – Six Perspectives to Project Requirements – American Eagle Group

Proje Gereksinimleri

Proje gereksinimleri, projenin karşılamak üzere tasarlandığı bir ürün, hizmet veya sonucun üzerinde anlaşmaya varılan koşullar veya yeteneklerdir. Gereksinimler, proje müşterisi, sponsoru ve paydaşlarının belirlenen ve belgelenen ihtiyaçları, beklenen proje sonuçlarına ilişkin beklentileridir. Bazı üst düzey gereksinimler Proje Başlatma Belgesinde yer alabilir, ancak proje yöneticisi olarak, tüm gereksinimlerin belirlendiğini ve belgelendiğini doğrulamanız gerekir. Gereksinimler, İş Kırılım Yapısı (İKY)’nin oluşturulması için temel oluşturur ve proje yürütme sürecinde düzenli olarak doğrulanır.

Örneğin, yeni bir ev için gereksinimler, her odanın metrekaresini, mutfakta ve banyoda ihtiyaç duyulan tezgah tipini, ısıtma sistemini ve zeminde kullanılan malzemeler vb. olabilir.

Herhangi bir projenin birçok gereksinimi olacaktır ve gereksinimlerin projede erken belirlenmesi önemlidir. Projenin ömrü boyunca gereksinimler değişebilir. Paydaşlar, diğerlerini değiştirmenin yanı sıra proje sırasında – hatta bazen proje yürütme sırasında bile – yeni gereksinimleri olabilir.

Not: Ürün gereksinimleri genellikle sektöre özeldir ve bu nedenle PMBOK® Kılavuzunda ele alınmamıştır.

Gereksinimleri Ortaya Çıkarma Teknikleri

Paydaşların proje ile ilgili gereksinimlerini ortaya çıkarmak için kullanabileceğiniz çok sayıda araç ve teknik vardır;

  • Belge analizi, mevcut belgelerin değerlendirmesinden proje gereksinimlerini elde etmek için kullanılan bir tekniktir. Bu yöntem, iş planları, hizmet anlaşmaları, pazarlama malzemeleri, süreç diyagramları, uygulama yazılımı belgeleri vb. mevcut belgelerden yeni proje gereksinimleri türetmek için kullanılabilir. Proje Yönetiminde Belge Analizi
  • Odak grupları, önerilen bir ürün, hizmet veya sonuçla ilgili beklentileri ve tutumları hakkında bilgi edinmek için önceden nitelikli paydaşları ve konu uzmanlarını bir araya getiren bir bilgi toplama tekniğidir. Odak grupları, küçük bir grup insan içindeki bilgi paylaşım oturumları için daha az yapılandırılmış ve daha fazla olacak şekilde tasarlanmış küçük etkinlikler veya tartışmalar olabilir. Proje yöneticileri, belirli proje gereksinimleri hakkında daha fazla bilgi ve açıklama elde etmek için KOBİ’leri ve diğer paydaşları bir araya getirmek için odak gruplarını kullanırlar. Bu etkinlikler tipik olarak önceden seçilmiş sorular önerecek ve tartışmaları yolunda tutacak eğitimli bir moderatör tarafından yürütülür. Örneğin, güncellenmesi planlanan bir ürün için müşteri geri bildirimi toplamak için bir odak grubu kullanılabilir. Proje Yönetiminde Odak Grupları
  • Anketler, çok sayıda katılımcıdan hızla bilgi toplamak için tasarlanmış yazılı sorulardır. Genellikle belirli bir alanı veya konuyu hedeflerler. Bu teknik, grup çeşitli olduğunda ve birden fazla yerde bulunduğunda kullanışlıdır. Anketlerin sonuçları hızlı bir şekilde analiz edilebilir. Çoğu durumda, sonuçlar istatistiksel bir analiz yapmak için kullanılır, karar vericiler tarafından gereksinimleri önceliklendirmek, kategorilere ayırmak ve belirlemek için kullanılır. Örneğin, sistemi nasıl kullandıklarını anlamak için internet şubesi kullanıcılarını araştırabilirsiniz. Proje Yönetiminde Soru Listeleri ve Anketler
  • Kıyaslama, en iyi uygulamaları belirlemek, iyileştirme için fikirler üretmek ve performansı ölçmek için bir temel sağlamak için gerçek veya planlanan ürünlerin, süreçlerin ve uygulamaların emsalleriye karşılaştırılmasıdır. Bu teknik, aynı profesyonel alan veya ürün alanındaki kanıtlanmış veya en iyi uygulama standardı ile mevcut gereksinimleri karşılaştırarak bir projenin gereksinimlerini belirlemede yardımcı olabilir. Performansı ölçmek ve proje gereksinimleri için fikirler üretmek için bir kıyaslama kullanılabilir. Proje Yönetimi ve Kıyaslama (Benchmarking)
  • Görüşmeler, paydaşlarla doğrudan konuşarak onlardan bilgi almaya yönelik resmi veya gayri resmi bir yaklaşımdır. Tartışma yoluyla, proje gereksinimleriniz için ihtiyaç duyduğunuz tüm ilgili bilgileri elde edebilirsiniz. Bu bilgilerle, belirli proje çıktısı özelliklerini ve işlevlerini tanımlayabilirsiniz. Örneğin, bir ürün veya hizmetin son kullanıcısından neyin yararlı olup neyin olmadığını öğrenmek için belirli bir geri bildirim almanız gerektiğinde görüşme yapmak yararlı olabilir. Proje Yönetiminde Görüşmeler

Karar verme teknikleri bir grup tarafından karara varmak için kullanılır. Bu teknik, birden fazla alternatifi olabilen ve birçok sonuca yol açabilen bir değerlendirme sürecidir. Tüm alternatifler ve sonuçlar tartışıldıktan sonra grup, bir grup kararına varmak için oy kullanır. Farklı oylama yöntemleri vardır;

  • Oybirliği – Gruptaki herkesin tek bir hareket tarzı üzerinde anlaşması.
  • Çoğunluk – Çoğunluk, grubun fikirlerinin %50’sinden fazlasını temsil eder. Büyük gruplarla kullanmak için iyi bir yöntemdir, ancak bir konu hakkında geniş bir görüş çeşitliliğine sahip son derece büyük gruplarda zorlayıcı olabilir.
  • Nispi Çoğunluk – Çoğunluk olmasa bile gruptaki en büyük blok tarafından alınan kararlar kabul edilir.
  • Otokratik – Bir kişi kararı verir. Çoğu durumda, bu kişi daha büyük grubun fikirlerini ve kararlarını dikkate alacak ve daha sonra kararını buna göre verecektir.

Teknikler, proje gereksinimlerinin belirlenmesinde bir gruba rehberlik etmeye yardımcı olmak için kullanılabilir. Proje yöneticisinin ve katılımcıların ihtiyaçlarına göre kullanılan bir takım teknikler vardır;

  • Zihin haritalama – Anlamadaki ortak noktaları ve farklılıkları yansıtmak ve yeni fikirler üretmek için bireysel beyin fırtınası oturumları yoluyla oluşturulan fikirleri tek bir haritada birleştirmek için kullanılan bir tekniktir. Proje Yönetiminde Fikir/Zihin Haritalama (ldea/Mind Mapping)
  • Yakınlık diyagramı – Çok sayıda fikrin inceleme ve analiz için gruplara ayrılmasını sağlayan bir tekniktir. Proje Yönetiminde Yakınlık Şemaları
  • İş gölgeleme olarak da adlandırılan gözlemler, proje gereksinimlerini anlamak ve belirlemek için belirli bir iş rolü, görevi veya işlevi hakkında bilgi edinmek için kullanılan bir tekniktir. Bu teknik, bir iş veya görev karmaşık ve ayrıntılı olduğunda ve kolayca tanımlanamadığında karar vericilerin bir işi doğrudan gözlemlemelerine olanak tanır. Örneğin, bir ürün montajı iyileştirme projesi için, proje ekibi üyeleri, bir süreci daha iyi anlamak ve proje gereksinimlerini belirlemek için ürünün bir üretim tesisindeki fiili montajını gözlemleyebilir.
  • Kolaylaştırılmış çalıştaylar, bir projenin gereksinimlerinin neler olduğunu belirlemek ve tüm paydaşları bir araya getirerek projenin sonuçları üzerinde anlaşmaya varmak için proje yöneticileri tarafından düzenlenen çalışma oturumlarıdır. Çalıştığınız sektöre bağlı olarak kullanılan farklı atölye türleri vardır:
    • Ortak uygulama tasarımı/geliştirme (JAD) atölyeleri, yazılım geliştirme sürecini tartışmak ve iyileştirmek için ekipleri bir araya getirir.
    • Kalite fonksiyon yaygınlaştırma (QFD) atölyeleri, yeni ürün geliştirme gereksinimlerini belirlemek için üretim alanında yaygın olarak kullanılmaktadır.
    • Kullanıcı hikayeleri, kolaylaştırılmış çalıştaylar sırasında paydaşların sağladığı istenen özelliklerin ve proje gereksinimlerinin açıklamalarıdır. Bu kullanıcı hikayeleri daha sonra bir paydaşın hedefini doğrulamak ve bir gereksinim için motivasyon olarak kullanılabilir.
  • Bağlam şeması, bir iş sistemini (süreç, ekipman, bilgisayar sistemi, vb.) ve insanların ve diğer sistemlerin (aktörlerin) onunla nasıl etkileşime girdiğini gösteren ürün kapsamının görsel bir tasviridir. Şema, iş sürecini, ekipmanı veya bilgisayar sistemini ve bu sistemlerle hangi rollerin etkileşime girdiğini, sistemin çıktılarını gösterir. Proje Yönetiminde İçerik Şemaları (Context diagram)
  • Prototipler, beklenen ürünü fiilen oluşturmadan önce çalışan bir model sağlayarak gereksinimler hakkında erken geri bildirim alma yöntemidir. Prototip, proje paydaşları ve diğer ekip üyeleri tarafından değerlendirme ve deneme için kullanılabilir. Değerlendirmenin sonuçları daha sonra analiz edilebilir ve prototip için öncelikli bir yeniden tasarım fikirleri listesine veya ayrıntılı bir proje gereksinimleri listesine dönüştürülebilir. Bu süreç, proje gereksinimleri belirlenene kadar birçok prototip revizyonu ile döngüsel olabilir. Proje Yönetiminde Prototipler (Prototypes)
    • Hikaye Panoları, bir süreci göstermek veya bir proje sonucunu temsil etmek için görselleri veya görüntüleri kullanan prototipleme yöntemidir. Hikaye Panoları, bir ürünün, hizmetin veya uygulamanın tamamlandığında nasıl işlev göreceğini veya çalışacağını göstermek için kullanışlıdır. Örneğin, yazılım geliştirmede, uygulamada mevcut olan her seçeneğin sonuçlarını göstererek bir müşteri hizmetleri uygulamasının kullanıcının bakış açısından nasıl çalışacağını göstermek için kullanılabilir.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Kapsam – 22

Managing the Project Scope (2021 Update) - PMI Project Management  Professional 2021 Update - Everyone - Skillsoft

Kapsamı Planlamak ve Yönetmek

Proje ekibi, hedeflenen proje sonuçlarına ulaşmak için yapılması gereken tüm işleri tamamlamalıdır. Yapılacak işlerin ne olduğu veya ne yapılması gerektiği, işlerin yapıldığından emin olunması ve doğrulanabilmesi için kriterlerin belirlenmesi gerekir.

Bu konu, ECO’dan aşağıdaki maddelere yöneliktir;

  • Gereksinimleri belirlemek ve önceliklendirmek. (EKO 2.8.1)
  • Kapsamı belirlemek ve kabul kriterlerini tanımlamak (Bitti tanımı). (EKO 2.8.2)
  • İş paketleri oluşturmak.
  • Kapsamı izlemek, yeniden önceliklendirmek ve doğrulamak. (EKO 2.8.3)

Kapsam Yönetimi Planı

Kapsam Yönetimi Planı*, proje kapsamının nasıl tanımlanacağını, geliştirileceğini, izleneceğini, kontrol edileceğini ve doğrulanacağını açıklayan proje veya program yönetim planının bir bileşenidir. Proje yöneticisi olarak, kapsam yönetimi planını geliştirirken proje başlatma belgesine, proje yönetim planına, göz önünde bulundurulması gereken çevresel işletme faktörlerine ve organizasyonel süreç varlıklarına başvurulur.

Kapsam yönetimi planı, gereksinimlerin toplanmasından kapsam bildiriminin yazılmasına ve yapılması gereken işleri ayrıştırmaya kadar uzanan kapsamı yönetmekle ilgili faaliyetleri nasıl yöneteceğiniz konusunda size rehberlik eder.

Not: Kapsam kayması, zaman, maliyet ve kaynaklarda ayarlamalar yapılmadan ürün veya proje kapsamına kontrolsüz genişleme olarak bilinir.

Kapsam Yönetimi Planı

Kapsam Yönetimi Araç ve Teknikleri

Kapsam yönetimi planının geliştirilmesine yardımcı olmak için bazı araçlar ve teknikler kullanılabilir;

  • Alternatif analizi – Bu veri analizi tekniği, farklı yöntemleri belirlemek için kullanılır. Gereksinimlerin toplanması, proje ve ürün kapsamının detaylandırılması, ürünü oluşturmak ve kapsamı doğrulamak ve kontrol etmek vb. konularda tercih edilir. Proje Yönetiminde Alternatif Analizi
  • Toplantılar – Kapsam Yönetimi Planının hazırlanması için ilgili ekip üyeleri ve paydaşlarla toplantılar yapılır. Projelerde Etkin Toplantı Yönetimi

*Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 134-135-136.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler