Kategori arşivi: PMBOK7

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Bütçe ve Maliyet Temel Çizgisi – 29

Project Budget Management: Everything You Need To Know - ClearPoint Strategy

Bütçe Tahminleri

Proje bütçesinin tahmin edilmesi, maliyet temel çizgisi oluşturmak için aktivitelerin veya iş paketlerinin tahmini maliyetlerinin bir araya getirilmesi sürecidir. Proje bütçesi, kapsam temel çizgisinde ve proje zaman çizelgesinde tanımlandığı şekilde projeyi tamamlamak için gereken tüm finansmanı içermelidir. Projenin maliyet performansı, maliyet temel çizgisine göre ölçülür.

Maliyet Temel Çizgisi

Maliyet temel çizgisi, yalnızca resmi değişiklik kontrol prosedürleriyle değiştirilebilen ve gerçekleşen sonuçlarla karşılaştırma yapmak için temel olarak kullanılan, yönetim rezervleri hariç, zaman bazlı proje bütçesinin onaylanmış versiyonudur. Zaman bazlı proje bütçesi dönemsel maliyet tahminlerinin kümülatif halidir. Nakit akışı da denilir.

Maliyet temel çizgisi öngörülen risklerden kaynaklı ek maliyetlerin ortaya çıkması olasılığına karşı Beklenmedik Durum Yedeklerini içerir. Maliyet temel çizgileri, her projenin benzersiz bütçesine ve zaman çizelgesine bağlı olarak projeden projeye değişiklik gösterir.

Maliyet temel çizgisi oluşturulduktan sonra, proje yöneticisi için bir taahhüt haline gelir. Proje yöneticisi, bir zaman perspektifi ile, projeye taahhüt edilen fonları maliyet temel çizgisiyle eşleştirmeye çalışmalıdır.

Maliyet Temel Çizgisi Hazırlama Yönergeleri

Maliyet temel çizgisi, proje yaşam döngüsü boyunca maliyet performansının izlenmesine ve ölçülmesine yardımcı olur. Maliyet temel çizgisini hazırlamak için aşağıdakilere dikkat edilmesi gerekir;

  • İKY, proje zaman çizelgesi, maliyet tahminleri ve risk yönetim planı gibi maliyet temel çizgisini hazırlamak için gerekli girdileri toplayın.
  • İşlerin ne zaman gerçekleşeceğini görmek için proje zaman çizelgesini kullanın.
  • Her iş paketi için, gerçekleşeceği zaman dilimini esas alarak fon tahsis edin.
  • Ek masraf riskini karşılamak için bir beklenmedik durum yedeği ekleyin.
  • Düşük risk değerlerine sahip iş paketleri için beklenmedik durum yedekleri eklemeyin.
  • Her bir dönem için maliyetlerin toplamını hesaplayın ve grafik ile gösterin.
  • Maliyet temel çizgisini onaylatın ve ilgi proje paydaşları ile paylaşın.

Proje Bütçesi Bileşenleri

Proje bütçesi, bir dizi bileşenden oluşur. Bütçe, aktivitelerin maliyet tahmininden başlayarak oluşturulur. Aktivitelerle ilişkili bilinen riskler aktif kabulleniliyorsa beklenmedik durum yedeği eklenir. Örneğin, bir evin temelini inşa ederken, planlanmamış ikinci bir gün için kazı ekipmanının kiralanması vb.

Aktivite maliyetleri daha sonra iş paketi seviyesine toplanır ve iş paketi seviyesindeki riskler için beklenmedik durum yedeği eklenir.

Maliyet temel çizgisini oluşturmak için tüm iş paketi tahminleri toplanır. Sponsor, öngörülemeyen riskler (bilinmeyen-bilinmeyenler) için bir yönetim rezervi ekleyebilir. Sonuç, proje bütçesidir.

Bütçe Zorlukları

Bütçe aşağıdaki konulardan etkilenir;

  • Yeni veya değişen proje gereksinimleri.
  • Yeni riskler
  • Mevcut risklerin olasılıkları veya etkilerindeki değişiklikler.
  • Ekonomik koşullar, tedarik sözleşmesi değişiklikleri, kaynak maliyetleri vb. Sebeplerle maliyet tahminlerinde yapılan değişiklikler.

Bunlardan herhangi biri meydana geldiğinde, aşağıdakilerden biri veya birkaçı değişmelidir:

  • Proje bütçesi
  • Proje maliyetleri
  • Proje Zaman Çizelgesi
  • Kapsam

Bütçe sabit kalırsa ve ek fon yoksa, proje değişmek zorunda kalır.

Finansman Limiti Uzlaşması

Finansman limiti uzlaşması, proje fon limitleri ile planlanan harcamalar arasındaki farklılıkları belirlemek için planlanan harcamaları, proje için ayırılan fon taahhüdü ile uyumlaştırma sürecidir. Projelerde sermaye akışını düzenlemek ve fazladan harcamalara karşı koruma sağlamak için genellikle finansman limitleri uygulanır. Proje bütçesinin belirlenen limitlerle uzlaştırılması gerekir. Bu yaklaşım, proje zaman çizelgesini, kaynak dağılımını ve kullanımını etkileyebilir, proje kapsamını değiştirebilir. Bkz: Proje Yönetiminde Finansman Limiti Uzlaşması (Funding limit reconciliation)

Gelecekteki Bütçe Zorluklarını Öngörmek için Yönergeler

Tüm olasılıklar planlanamasada, gelecekteki bütçe zorluklarını planlamaya yardımcı olacak birkaç yönerge aşağıdadır;

  • Paydaş kayıtlarını güncel tutmak ve projeye yeni paydaşlar eklendiğinde proje gereksinimlerindeki değişiklikleri belirleyin.
  • Yeni riskleri ve mevcut risklerdeki değişiklikleri tespit etmek için riskleri izleyin.
  • Tedarikçilerin performansını izleyin.
  • Projedeki tüm değişiklikleri izleyin ve bütçe dahilinde tutmak için Entegre Değişiklik Yönetim Sistemini takip edin.

Bütçe Belirleme Yönergeleri

Proje bütçesini etkin bir şekilde belirlemek için;

  • Proje maliyetlerinin nasıl yönetileceği, kontrol edileceği ve aktivite maliyet tahminleri için kullanılan yöntem ve doğruluk düzeyi hakkında bilgi için Maliyet Yönetimi Planını gözden geçirin.
  • Personel nitelikleri, personel oranları, ödüllendirme vb. için Kaynak Yönetimi Planını gözden geçirin.
  • Proje kapsam bildirimi, İKY ve İKY sözlüğü için Kapsam Temel Çizgisini gözden geçirin.
  • Proje faaliyetleri için gereken kaynakların türü, miktarı ve süresi için proje zaman çizelgesini kontrol edin.
  • Maliyet tahminini etkileyebilecek herhangi bir riski göz önünde bulundurmak için risk kayyıtlarını gözden geçirin.
  • Maliyet tahmin ilkeleri, maliyet tahmin şablonu, geçmiş bilgiler ve alınan dersler gibi bu süreci etkileyebilecek Organizasyonel Süreç Varlıklarını gözden geçirin.
  • Proje için bir bütçe belirlemek üzere maliyetlerin bir araya getirilmesi, rezerv analizi, uzman görüşü, geçmiş bilgiler ve finansman limiti uzlaşması gibi araç ve teknikleri kullanın.
  • Proje bütçesini yazılı hale getirin ve maliyet temel çizgisi oluşturun.
  • Proje finansman gereksinimlerini belirleyin. Bkz:Proje Yönetiminde Projenin Finanse Edilmesi (Financing)
  • İlgili proje belgelerini güncel tutun.

Görseller: PM Illustrated: A Visual Learner’s Guide to Project Management by Mike Griffiths 

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Bütçe ve Kaynaklar – 28

Importance of Budget: Why is it important for the government to have a  budget?

Bütçeyi ve Kaynakları Planlamak ve Yönetmek

Proje maliyetleri doğru yönetilmezse, harcamalar kontrolden çıkabilir. Bütçenizle uyum kalarak kaynaklar ve aktiviteler üzerinde ayarlamalar yapmak, doğru maliyetleri yakalamak gerekir. Maliyet Yönetimi Planı, projenin yaşam döngüsü boyunca aktiviteleri, ortaya çıkabilecek sorunları veya değişiklikleri yönetebilmek için proje maliyetlerini planlamanı, yönetmenizi ve güncel tutmanızı sağlar.

Bu konu, ECO’da aşağıdaki maddelere yöneliktir;

  • Bütçe ihtiyaçlarını tahmin edin. (EKO 2.5.1)
  • Gelecekteki bütçe darboğazlarını tahmin edin. (EKO 2.5.2)
  • Bütçe sapmalarını izleyin ve yönetişim süreciyle çalışın. (EKO 2.5.3)
  • Kaynakları planlayın ve yönetin. (EKO 2.5.4)

Maliyet Tahminleri

Maliyetleri tahmin etmek, projedeki her aktivite için maliyet tahmini yapmaktır. Maliyetler, işçilik, malzeme, ekipman, tesisler, hizmetler, bilgi teknolojisi, beklenmedik durum yedekleri ve dolaylı maliyetleri içerir. Mantıklı tahminler, projeler hakkında doğru kararlar alınması, başarının daha sonra ölçülebileceği temelleri oluşturmayı sağlar.

Maliyetleri tahmin etmek için kullanılan yaygın araçlar ve teknikler aşağıdakileri içerir;

Tahmin Tekniklerinin Avantajları ve Dezavantajları

Farklı tahmin teknikleri kullanmanın yararları ve sakıncaları vardır;

  • Benzer tahminleme – en hızlı ve ucuz yöntemdir. Sapma olasılığı yüksektir.
  • Aşağıdan Yukarıya tahminleme – En gerçekçi sonucu verir ancak efor ve zaman harcamak gerekir, maliyetlidir.
  • Parametrik tahmin – Gerçekçi veriler ve kayıtlar olduğunda iyi bir yöntemdir. Değişken ortamlarda (enflasyon, verimlilik vb.) yanıltıcı olabilir.

Ortak Tahmin Türleri

  • Kaba Tahmin (Rough Order of Magnitude-ROM) – Genellikle projenin başında yapılır. Üst düzey tarihsel ve parasal verilere dayanan, uzman uzman görüşü modelidir. Doğruluk payı –%25 ila +%75 arasında kabul edilir.
  • Kesin tahmin – Proje ile ilgili ayrıntılı bilgilere dayanarak yapılır. Proje yöneticisi tarafından İKY’deki her iş paketinin süre ve/veya maliyetini tahmin ederek bulunur. Doğruluk payı: –5% +%10 arasında kabul edilir.
  • Aşamalı Olgunlaşma tahmini (veya yaklaşan dalga”) – Başlançta net tahminler yapma, proje ile ilgili çalışmalar netleştikçe tahminleri geliştirmeye dayalı yöntemdir.

Yönetişim

Maliyet tahminlerine uygulandığı şekliyle yönetişim, proje aşamalarını yönetmek olarak tanımlanabilir. Proje yaşam döngüsünün farklı aşamaları için farklı türde maliyet tahmini ve doğruluk düzeyi gerekli olabilir. Aşağıdaki maddeler maliyet tahmin yöntemini etkileyebilir;

  • Yazılım kullanılabilirliği
  • Ekip üyesi deneyimi
  • Proje yaşam döngüsü aşaması
  • Zaman kısıtları
  • Proje tipi
  • Kişisel tercihler

Alınan Dersler Kayıtları

Projelerde, geçmiş projelerden alınan dersler, daha önce edinilen bilgilerden yararlanmak için sonraki çalışmalara uygulanabilir. Önceki projelerden elde edilen deneyimler de bütçeleme sürecinin önemli bir bileşenidir. Alınan Dersler Kayıtları , benzer projelerdeki faaliyetler ve iş paketleri için maliyet tahminleri geliştirmek için kullanılabilir, maliyet tahmini başarıları ve eksiklikleri hakkında değerli bilgiler içerebilir.

Maliyetleri Tahmin Etme Yönergeleri

Proje maliyetlerinin doğru bir şekilde tahmin edilmesi, bütçe aşımlarını ve öngörülemeyen harcamaları önler. Doğru maliyet tahminleri yapmak, proje maliyet performansını ölçmek için kullanılacak olan maliyet temel çizgisini oluşturmaya yardımcı olur. Maliyetleri tahmin etmek için bazı yönergeler aşağıdadır;

  • İş paketleri için maliyet tahminleri, kaynakları fiilen sağlayacak ya da işi yapacak kişiler tarafından sağlanmalıdır. İlgili maliyetlerin ne olacağını en iyi tahmin edebilecek olan, işi yapacak, hizmeti veya malzemeyi sağlayacak kişilerdir. Bu maliyet rakamlarını gerçekçi tahminler halinde bir araya getirmek proje yöneticisinin sorumluluğundadır. Bkz: Projelerde Süre ve Maliyetleri Kim(ler) Tahmin Etmeli?
  • Bazı projelerde, proje yöneticisi maliyet tahminlerinin oluşturulmasından sorumlu olabilir. Bu gibi durumlarda bile, proje yöneticisi, yanlış varsayımlarda bulunulmadığından emin olmak için ilgili paydaşlardan gerçeklik kontrolü talep edebilir.
  • Maliyetlere ilişkin sektörel yayınlar veya kaynak oranları vb. tahmin yapmayı kolaylaştırıcı ilgili girdiler toplanmalıdır.
  • Hangi tahmin tekniğinin kullanılacağı belirlenmelidir.
  • Almaktansa yapmak, fazla mesai ücreti ödememek için süreyi uzatmak, kiralamak yerine satın almak, işi kurum içinde yürütmek yerine dış kaynak kullanmak vb. alternatif maliyetlendirme seçenekleri incelenmelidir. Bkz: Projelerde Maliyet-Fayda Analizi
  • Maliyet tahmininde kullanılacak ölçü birimleri(TL, USD vb.) belirlenmelidir.
  • Maliyetleri etkileyebilecek olası riskleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bkz: Proje Riskleri – 3 – Maliyet
  • Tüm maliyet tahminlerinin maliyet muhasebesine uygun şekilde uygun tanımlarla atanması sağlanmalıdır.

Maliyet tahminleri aşağıdaki temel unsurları içermelidir;

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 27

Myth: In Scrum, the Product Backlog has to consist of User Stories | by  Christiaan Verwijs | The Liberators | Medium

Ürün ve Yineleme İş Listeleri

İş Kırılım Yapısından (İKY) veya benzer süreçlerden gelen işler ve faaliyetler, iş (biriktirme) listelerine yerleştirilebilir. Ürün iş listesi, ürünü teslim etmek için beklenen tüm çalışmaların listesidir. Projenin ürün iş listesi proje boyunca değişir. Ürün iş listesi kalemleri (Product Backlog Items – PBI), işler tamamlandıkça kaldırılır. Ürün iş listesi, proje ilerledikçe ve gereksinimler değiştikçe güncellenir. Ürün iş listesini düzenlemek ve iyileştirmek, genellikle haftalık veya aylık olarak planlanmış, devam eden bir çalışmadır. Ürün iş listesi önceliklere ve değere göre sürekli önceliklendirilir.

Proje ekipleri, tamamlanması gereken işleri daha iyi yönetmek için, ürün iş listesindeki öğelere dayalı olarak kendi iş listeleri üzerinden yinelemeleri planlarlar. Proje ekibi Yineleme İş Listesinde, kapasitesine bağlı olarak bu süre içinde makul bir şekilde tamamlayabileceği ürün iş listesindeki hangi öğeleri ele alacağını belirler. Proje ekipleri yapılacak işlere harcanacak eforu ve buna bağlı önceliklerini netleştirirler.

Kullanıcı hikayeleri

Projeler değer sağlamak içindir. Kullanıcı(müşteri) için değerin ne olduğuna odaklanmak için proje ekipleri kullanıcı hikayelerini kullanırlar. Kullanıcı hikayeleri, proje ekibinin çalışmalarından kimin, nasıl yararlanacağının ve beklentisini çerçevelemeyi amaçlar.

Kullanıcı hikayeleri “Bir [kullanıcı adı veya kişi] olarak, [hedef veya niyet] istiyorum, böylece [hedef ne değer getiriyor] gibi bir şablonda açıklanır. Kurulacak cümlenin birçok varyasyonu vardır. Kurulan cümle yaratılacak değeri kapsadığı sürece bir hikaye olduğu kabul edilir. Kullanıcının isteğini ayrıntılı bir gereksinim veya spesifikasyondan ziyade kullanıcı hikayesi olarak tanımlamak, proje ekibinin sadece bir spesifikasyonu sunmak yerine kullanıcının gerçekte neye değer verdiğine daha fazla odaklanmasını sağlar.

Kapsamın Onaylanması için Araçlar ve Teknikler

Kapsamı doğrulamak için aşağıdaki araçlar, teknikler ve yaklaşımlar kullanılabilir;

  • Bitti Tanımı (Definition of Done- DoD)* – Yerine getirilmesi gereken tüm kriterlerin kontrol listesidir. Böylece teslimat, müşteri kullanımına hazır olarak kabul edilebilir.
  • Hazırın Tanımı (Definion of Ready-DoR)*  – Proje ekibinin üzerinde çalışmaya başlayabilmesi için ihtiyaç duyduğu bilgilerin tamamlanma durumudur.
  • Kabul Kriterleri (Acceptance Criteria)* – Teslimatlar teslim edilmeden önce kabul edilmiş ve karşılanması gereken bir dizi koşuldur.
  • Kapsamın Onaylanması (Validate Scope)*Tamamlanan teslimatlar üzerinden projenin kabulünü resmileştirme sürecidir. Kapsam onayı proje yöneticisinin, proje müşterisi veya sponsoru ile nihai sonuçtan memnun kaldıklarından emin olmak için teslimatlar ve sonuçlar için resmi kabullerini almaktır. Bkz: Kalite Kontrolü ve Kapsam Onaylama
  • Yineleme İncelemeleri (Iteration Reviews) – Yinelemenin sonunda veya buna yakın bir zamanda, proje ekibi ile yineleme sırasında yapılan tüm çalışmalar paydaşlarla paylaşılır ve geri bildirim alınır.
  • Varyans Analizi (Variance Analysis)*Temel çizgiler ve gerçekleşen performans arasındaki farkın nedenini ve derecesini belirlemek için kullanılan tekniktir. Varyansın kabul edilebilir olup olmadığı veya önleyici/düzeltici eylem gerekip gerekmediğine bakılır. Bkz: Proje Yönetiminde Varyans Analizi
  • Eğilim Analizi (Trend Analysis)*Geleceği tahmin etmek için matematiksel modelleri kullanan tarihsel sonuçlara dayalı analitik bir tekniktir. Proje performansı gözden geçirilerek iyileşme mi yoksa bozulma mı olduğunu belirlemek için kullanılır. 

*Sözlük tanımları Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) adresinden alınmıştır. – Altıncı Baskı, Project Management Institute, Inc., 2017 ve Project Management Institute, Agile Practice Guide, Project Management Institute, Inc., 2017.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 26

İş Kırılım Yapısı (İKY)

İş Kırılım Yapısı (İKY), proje hedeflerine ulaşmak ve gerekli çıktıları oluşturmak için proje ekibi tarafından yürütülecek toplam iş kapsamının hiyerarşik olarak ayrıştırılmasıdır. İKY, projeyi tamamlamak için gereken toplam çalışma kapsamını tanımlar. Büyük projelerde, farklı aşamalar, farklı ayrıntı düzeyinde ayrıştırılabilir.

Bkz: İş Kırılım Yapısı Ne İşe Yarar?

İş Paketleri

Maliyet ve sürenin tahmin edildiği ve yönetildiği iş kırılım yapısının en alt seviyesinde tanımlanan işlere verilen addır. Bir iş paketi, planlanabilen, bütçelenebilen ve bir kişiye veya gruba atanabilen bir çıktıyı tanımlar. Burada dikkat edilmesi gereken, İKY’de atıfta bulunulan “iş”in aslında işin kendisinin değil, bir iş paketinin sonucu olan ürünler veya çıktılar olduğudur.

İKY Sözlüğü

İKY sözlüğü, iş kırılım yapısındaki her bir bileşen hakkında ayrıntılı teslimat, efor ve zamanlama bilgisi sağlayan bir belgedir. İKY sözlüğü aşağıdakileri içerebilir:

  • Aktivite İKY kodu
  • İşin tanımı
  • Varsayımlar ve Kısıtlar
  • Sorumlu kişi veya kuruluş
  • Zaman çizelgesi kilometre taşları
  • Bağlı olduğu aktiviteler
  • Çalışmayı tamamlamak için gerekli kaynaklar
  • Maliyet tahminleri
  • Kalite gereksinimleri
  • Kabul kriterleri
  • Teknik referanslar
  • Sözleşme bilgileri

Ayrıştırma

Ayrıştırma, proje kapsamını ve proje çıktılarını daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölmek için kullanılan bir tekniktir. İş paketi, yapılacak işleri içeren İKY’deki en küçük parçadır, böylece süre ve maliyet tahminleri yapılabilir. Ayrıştırma düzeyi, proje gereksinimlerine ve projeyi etkin bir şekilde yönetmek için gereken ayrıntı düzeyine bağlıdır. Ayrıştırma adımları aşağıdaki gibidir;

  • Teslimatları ve teslimatı gerçekleştirmek için gerekli aktiviteleri tanımlama
  • İKY’yi yapılandırma ve düzenleme
  • Üst seviye İKY bileşenlerini düşük seviyeli bileşenlere ayırma
  • Her bileşene benzersiz bir tanımlama kodu atama
  • Yapılan ayrıştırmayı gözden geçirme ve proje gereksinimleriyle uyumlu olduklarını doğrulama

Bkz: Proje Yönetiminde Ayrıştırma (Decomposition)

Kontrol Hesapları

Kontrol hesabı, kapsam, bütçe, fiili maliyet ve zamanlamanın entegre edildiği ve performans ölçümü için kullanılan kontrol noktasıdır. Maliyetlerin bütçe dahilinde olduğunu doğrulamak için kontrol noktaları genellikle finans departmanı tarafından izlenir. İKY içindeki farklı iş paketleriyle ilişkili bu hesaplar, performansı kontrol etmek için bir projedeki kazanılmış değerine göre izlenebilir ve doğrulanabilir. Kontrol hesapları birden fazla iş paketi içerebilir, ancak her iş paketi yalnızca bir kontrol hesabına atanmalıdır.

Bkz: Proje Yönetiminde Kontrol Hesapları

Planlama Paketleri

Planlama paketi, kontrol hesabının altındaki iş içeriğine sahip olup ayrıntılı değildir. Başka bir deyişle, henüz bir gereksinim ile ilişkilendirilmemiş işler için yer tutucu rolü oynar. Kontrol hesabına yerleştirilir ancak belirlenmiş aktivitelere sahip değildir. Planlama paketi, kontrol hesabında yer alan, ancak henüz maliyeti veya bütçesi tanımlanmamış herhangi bir şey olabilir.

Bkz: Proje Aktivitelerini Tanımlamak

İKY Kodu

İKY kodu, İKY’nin her bir bileşenini benzersiz şekilde tanımlamak için kullanılan bir numaralandırma sistemidir. İKY kodu, proje yöneticilerinin, özellikle performans, raporlama ve maliyet alanlarında İKY bileşenlerini daha kolay izlemesine olanak tanır.

Kapsam Temel Çizgisi

Kapsam temel çizgisi, resmi değişiklik kontrol prosedürleri kullanılarak değiştirilebilen ve gerçekleşen sonuçlarla karşılaştırma için temel olarak kullanılan, proje kapsam bildiriminin, İKY ve İKY sözlüğünün onaylanmış versiyonudur. Kapsam temel çizgisi proje yönetim planına dahil edilir. Toplanan veriler kapsam temel çizgisiyle uyumlu değilse, varyansa bağlı olarak işlem yapılması gerekebilir.

Kapsam temel çizgisi aşağıdakileri içerebilir;

  • Proje kapsam bildirimi
  • İKY
  • İKY sözlüğü

Bkz: PMBOK7’yi Beraber Okuyalım – 91 – Eserler – 4

İKY Oluşturma Yönergeleri

İKY oluşturmaya yönelik yönergeler aşağıdaki gibidirİ

  • Proje kapsam bildiriminden İKY’nin nasıl oluşturulacağını ve İKY’nin nasıl sürdürüleceğini, onaylanacağını belirten Kapsam Yönetimi Planının gözden geçirin.
  • Karşılanması gereken gereksinimlerin ve kapsam dışında bırakılacak işlerin tanımı için Proje Kapsam Bildirimini inceleyin.
  • Projenin sonucu olarak neyin üretilmesi gerektiğini ve projeyi ve nihai ürünlerini teslim etmek için ne yapılması gerektiğini anlamak için gereksinim belgelerini gözden geçirin.
  • Proje ile ilgili olan ve İKY’yi oluşturmak için referans olarak hizmet edebilecek sektöre özel İKY standartları (ISO gibi) gibi Çevresel İşletme Faktörlerini (ÇİF’ler) gözden geçirin.
  • Politikalar, prosedürler, İKY şablonları, önceki projelerin dosyaları ve alınan dersler gibi Organizasyonel Süreç Varlıklarını (OSV) gözden geçirin.
  • Proje kapsamını daha küçük, daha yönetilebilir parçalara bölmek ve alt bölümlere ayırmak için ayrıştırma yapın.
  • Etkili bir İKY oluşturmak için proje gereksinimlerini bileşen parçalarına ayırmak için gereken bilgileri analiz etmek için uzman görüşü kullanın.
  • Artırımlı olarak teslim edilebilecek iş ürünleriyle ilgili notlarınızı alın.
  • Kapsam temel çizgisini yazılı hale getirin ve gerektiğinde güncelleyin.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Kapsam – 25

Proje Kapsam Bildirimi

Proje Kapsam Bildirimi

Proje Kapsam Bildirimi* proje kapsamının, ana çıktıların, varsayımların ve kısıtlamaların tanımıdır. Paydaşlar ve diğer proje üyeleri, proje sırasında kapsamın kapsam temel çizgisine göre doğrulanması, güncellenmesi veya değiştirilmesi gerektiğinde, Proje Kapsam bildirimine başvurabilirler.

Proje Kapsam Bildirimi her proje için farklı olacaktır, ancak PMBOK® Kılavuzunda belirtildiği gibi, aşağıdakilerin tamamını veya bir kısımını içerebilir:

  • Proje kapsam tanımı: Proje Başlatma Belgesinde ve gereksinim belgelerinde açıklanan ürün, hizmet veya sonucun özellikleri.
  • Kabul kriterleri: Teslimatlar kabul edilmeden önce yerine getirilmesi gereken koşullar.
  • Teslimatlar: Bir süreci, aşamayı veya projeyi tamamlamak için üretilmesi gereken herhangi bir benzersiz ve doğrulanabilir ürün, sonuç veya bir hizmettir. Proje raporları vb. belge çıktıları dahildir.
  • Projenin Kapsam Dışı Konuları: Genellikle projede neyin kapsam dışında tutulduğunu tanımlar. Neyin proje kapsamı dışında olduğunu açıkça belirtmek, paydaşların beklentilerini yönetmeye yardımcı olur.
  • Kısıtlar: Bir projenin veya sürecin yürütülmesini etkileyen sınırlayıcı faktörler.
  • Varsayımlar: Kanıt veya ispat olmaksızın doğru, gerçek veya kesin olarak kabul edilen planlama sürecindeki faktörlerdir. Yanlış oldukları ortaya çıkarsa bu faktörlerin potansiyel etkisi görülebilir.

Proje Kapsam Bildirimi ve Proje Başlatma Belgesi

Proje Başlatma Belgesi ve Proje Kapsam Bildirimi benzerdir, ancak farklı ayrıntı düzeyleri içerir. Proje Başlatma Belgesi, daha üst düzey proje amaçlarını ve hedeflerini içerirken, Proje Kapsam Bildirimi, projenin gerçek sonuçlarına odaklanan ayrıntılı bir belgedir.

Kapsam Yönetiminde Araç ve Teknikler

Kapsam tanımlamada kullanılan araç ve teknikler aşağıdadır;

  • Uzman Görüşü** – Uzman görüşü genellikle Proje Kapsam Bildirimini geliştirmek için gerekli bilgileri analiz etmek için kullanılır. Görüşler ve uzmanlıklar herhangi bir konuda olabilir.
  • Alternatiflerin Analizi – Bu veri analizi tekniği, proje kapsamını belirlemek için farklı yaklaşımları belirlemek ve mümkün olduğunca seçenekleri ortaya için kullanılır. Proje Yönetiminde Alternatif Analizi
  • Çok Kriterli Karar Analizi – Fikirleri analiz etmek için kullanılan bir karar verme tekniği. Proje kapsamını tanımlamaya yardımcı olacak fikirleri değerlendirmeye ve önceliklendirmeye yarar. Proje Yönetiminde Çoklu Kriter Karar Analizi
  • Kolaylaştırma – Kilit oyuncuları proje hedefleri ve sınırları konusunda kolaylaştırılmış atölye çalışmalarına katılmaya teşvik etmek, işlevler arası ve ortak bir anlayışa ulaşmaya yardımcı ol Proje Yönetiminde Kolaylaştırma
  • Ürün Analizi – Ürün analizi**, genellikle bir ürün hakkında sorular sorarak, ürünün kullanımını, özelliklerini ve diğer ilgili yönlerini tanımlamak için cevaplar oluşturmak anlamına gelen kapsamı tanımlama aracıdır. Spesifik bir ürüne bağlı olarak, ürün kırılımını, sistem analizi, gereksinim analizi, sistem mühendisliği, değer mühendisliği ve değer analizi gibi bir dizi analiz yöntemi kullanılabilir. Örneğin, ürününüz bir kameraysa, kapsamı oluşturmaya yardımcı olması için o ürünün lens, pil, kamera gövdesi ve kullanıcı arayüzü gibi tüm bileşenlerini analiz edersiniz. Proje Yönetiminde Ürün Analizi (Product Analysis)

Proje Kapsam Bildirimi Geliştirme Yönergeleri

Proje Kapsam Bildirimi hazırlarken aşağıdaki yönergelere dikkat edilmelidir;

  • Proje kapsamını geliştirmeye, izlemeye ve kontrol etmeye yönelik faaliyetler için Kapsam Yönetim Planı gözden geçirilmelidir.
  • Üst düzey proje tanımı, ürün özelliği ve proje onay gereksinimleri için Proje Başlatma Belgesine bakılmalıdır.
  • Projeye dahil edilecek gereksinimleri seçmek için Gereksinim Belgelerini gözden geçirilmelidir.
  • Politikalar, prosedürler, Proje Kapsam Bildirimi şablonu, önceki projelerden proje dosyaları, önceki aşamalardan veya projelerden alınan dersler gibi Organizasyonel Süreç Varlıkları gözden geçirilmelidir.
  • Proje kapsamını tanımlamak için uzman görüşü, ürün analizi, alternatiflerin analizi ve kolaylaştırılmış çalıştaylar gibi araç ve teknikler kullanılmalıdır.
  • Proje Kapsam Bildirimi gerektiğinde güncellenmelidir.

*Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 154-155.

**Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 153.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Gereksinimler – 24

Why software project management deviates from its requirements - Agile - ZenTao

Gereksinim Belgeleri

Gereksinim belgeleri, bireysel gereksinimlerin projedeki iş gereksinimlerini nasıl karşıladığını gösterirler. Dokümantasyon, bir projenin tüm paydaşların ihtiyaçlarını karşılaması için ihtiyaç duyulan tüm bireysel gereksinimlerden oluşur. Belgelerin bileşimi, projenin özel ihtiyaçlarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu nedenle, çok ayrıntılı ve kategorize edilmiş veya basit bir üst düzey gereksinimler listesine kadar değişkenlik gösterebilir. Gereksinim belgeleri içerebilir:

  • İş gereksinimleri: Organizasyonun üst düzey ihtiyaçları.
    • İzleme için iş ve proje hedefleri.
    • Gerekli iş kuralları.
    • Yol gösterici ilkeler.
  • Paydaş gereksinimleri: Doğrudan proje paydaşlarından gelen ihtiyaçlar.
    • Diğer organizasyonel alanlara etkiler.
    • İç veya dış paydaşlar üzerindeki etkiler.
    • Paydaş iletişimleri ve raporlama gereksinimleri.
  • Çözüm gereksinimleri: Bir projenin herhangi bir özelliği, işlevi, ürünü, hizmeti veya sonucu.
    • İşlevsel gereksinimler, ürünün eylemler, süreçler ve veriler gibi davranışlarına odaklanırlar.
    • İşlevsel olmayan gereksinimler; güvenlik, güvenilirlik ve emniyet gibi sonucun başarılı olması için mevcut olması gereken koşullardır.
  • Geçiş ve hazırlık gereksinimleri: Proje çalışmasının tamamlanması için gerekli geçici yetenekler.
    • Destek ve eğitim gereksinimleri.
    • Raporlama gereksinimleri.
  • Proje gereksinimleri: Genel projenin karşılaması gereken üst düzey gereksinimler.

Bunlar eylemler, süreçler veya projenin başka herhangi bir koşulu olabilir.

  • Hizmet seviyeleri, performans, güvenlik, uyumluluk vb.
  • Kabul kriterleri.
  • Kalite gereksinimleri: Bir projenin sonuçlarının doğrulandığı herhangi bir koşul.

Gereksinim Yönetim Planı

Gereksinim Yönetimi Planı*, gereksinimlerin nasıl analiz edileceğini, belgeleneceğini ve yönetileceğini açıklayan proje veya program yönetim planının bir bileşenidir. Gereksinimlerin toplanması sürecinin nasıl yönetileceği konusunda rehberlik sağlar;

  • Gereksinim faaliyetlerinin nasıl planlanacağı, izleneceği ve raporlanacağı.
  • Gereksinimlerdeki değişikliklerinin etkilerinin nasıl analiz edileceği, izleneceği, raporlanacağı ve bu değişiklikleri onaylamak için hangi yetki seviyesinin gerekli olduğu.
  • Proje gereksinimlerinin nasıl analiz edileceğini ve önceliklendirileceğini tanımlayan süreç.
  • Kullanılacak ölçütler ve bunları kullanma gerekçeleri.
  • Gereksinim İzlenebilirlik matrisinde hangi gereksinim özelliklerinin yer alacağı, gereksinim kategorizasyonu vb. izlenebilirlik yapısı.

Gereksinim İzlenebilirlik Matrisi

Gereksinim izlenebilirlik matrisi**, gereksinimleri kaynağından onları karşılayan çıktılara bağlayan bir tablodur. Bu matrisin amacı, belirlenen her gereksinimi doğrulamak ve onu doğrudan iş ve proje hedefleriyle ilişkilendirmektir. Proje yaşam döngüsü boyunca gereksinimleri izlemek ve proje kapanışında gereksinimlerin karşılandığını doğrulamak için kullanılabilir. Projenin kapsamını ve kapsamda önerilen değişiklikleri yönetmeye yardımcı olur.

Proje Gereksinimlerini Toplama Yönergeleri

Proje gereksinimlerinin toplanmasına ilişkin yönergeler aşağıdaki gibidir:

  • Proje ekiplerinin proje için hangi tür gereksinimlerin toplanması gerektiğini, nasıl toplayacağı konusunda Kapsam Yönetimi Planı gözden geçirilir.
  • Paydaş ihtiyaçlarını tanımlamak ve belgelemek için gereksinimleri toplama süreci boyunca kullanılacak süreçler için Gereksinim Yönetimi Planı gözden geçirilir.
  • Gereksinim faaliyetlerine paydaş katılım düzeyini değerlendirmek ve buna uyum sağlamak için paydaş iletişim gereksinimlerini ve paydaş katılım düzeyini anlamak için Paydaş Katılımı Planı gözden geçirilir.
  • Ayrıntılı gereksinimlerin geliştirilebilmesi için ürün, hizmet veya sonucun üst düzey açıklaması için Proje Başlatma Belgesini incelenir.
  • Gereksinimler hakkında bilgi sağlayabilecek paydaşları belirlemek için Paydaş Listesi gözden geçirilir.
  • Proje gereksinimlerini toplamak için görüşmeler, odak grupları, kolaylaştırılmış çalıştaylar, kişilerarası ve ekip becerileri, karar verme teknikleri, anketler ve araştırmalar, gözlemler, prototipler, kıyaslama, bağlam diyagramları ve belge analizi gibi araç ve teknikleri kullanılır.
  • Gereksinimler belgelenir ve Gereksinim İzlenebilirlik Matrisi oluşturulur.

* Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 137.

**Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 148-149.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Gereksinimler – 23

IT Cube – Six Perspectives to Project Requirements – American Eagle Group

Proje Gereksinimleri

Proje gereksinimleri, projenin karşılamak üzere tasarlandığı bir ürün, hizmet veya sonucun üzerinde anlaşmaya varılan koşullar veya yeteneklerdir. Gereksinimler, proje müşterisi, sponsoru ve paydaşlarının belirlenen ve belgelenen ihtiyaçları, beklenen proje sonuçlarına ilişkin beklentileridir. Bazı üst düzey gereksinimler Proje Başlatma Belgesinde yer alabilir, ancak proje yöneticisi olarak, tüm gereksinimlerin belirlendiğini ve belgelendiğini doğrulamanız gerekir. Gereksinimler, İş Kırılım Yapısı (İKY)’nin oluşturulması için temel oluşturur ve proje yürütme sürecinde düzenli olarak doğrulanır.

Örneğin, yeni bir ev için gereksinimler, her odanın metrekaresini, mutfakta ve banyoda ihtiyaç duyulan tezgah tipini, ısıtma sistemini ve zeminde kullanılan malzemeler vb. olabilir.

Herhangi bir projenin birçok gereksinimi olacaktır ve gereksinimlerin projede erken belirlenmesi önemlidir. Projenin ömrü boyunca gereksinimler değişebilir. Paydaşlar, diğerlerini değiştirmenin yanı sıra proje sırasında – hatta bazen proje yürütme sırasında bile – yeni gereksinimleri olabilir.

Not: Ürün gereksinimleri genellikle sektöre özeldir ve bu nedenle PMBOK® Kılavuzunda ele alınmamıştır.

Gereksinimleri Ortaya Çıkarma Teknikleri

Paydaşların proje ile ilgili gereksinimlerini ortaya çıkarmak için kullanabileceğiniz çok sayıda araç ve teknik vardır;

  • Belge analizi, mevcut belgelerin değerlendirmesinden proje gereksinimlerini elde etmek için kullanılan bir tekniktir. Bu yöntem, iş planları, hizmet anlaşmaları, pazarlama malzemeleri, süreç diyagramları, uygulama yazılımı belgeleri vb. mevcut belgelerden yeni proje gereksinimleri türetmek için kullanılabilir. Proje Yönetiminde Belge Analizi
  • Odak grupları, önerilen bir ürün, hizmet veya sonuçla ilgili beklentileri ve tutumları hakkında bilgi edinmek için önceden nitelikli paydaşları ve konu uzmanlarını bir araya getiren bir bilgi toplama tekniğidir. Odak grupları, küçük bir grup insan içindeki bilgi paylaşım oturumları için daha az yapılandırılmış ve daha fazla olacak şekilde tasarlanmış küçük etkinlikler veya tartışmalar olabilir. Proje yöneticileri, belirli proje gereksinimleri hakkında daha fazla bilgi ve açıklama elde etmek için KOBİ’leri ve diğer paydaşları bir araya getirmek için odak gruplarını kullanırlar. Bu etkinlikler tipik olarak önceden seçilmiş sorular önerecek ve tartışmaları yolunda tutacak eğitimli bir moderatör tarafından yürütülür. Örneğin, güncellenmesi planlanan bir ürün için müşteri geri bildirimi toplamak için bir odak grubu kullanılabilir. Proje Yönetiminde Odak Grupları
  • Anketler, çok sayıda katılımcıdan hızla bilgi toplamak için tasarlanmış yazılı sorulardır. Genellikle belirli bir alanı veya konuyu hedeflerler. Bu teknik, grup çeşitli olduğunda ve birden fazla yerde bulunduğunda kullanışlıdır. Anketlerin sonuçları hızlı bir şekilde analiz edilebilir. Çoğu durumda, sonuçlar istatistiksel bir analiz yapmak için kullanılır, karar vericiler tarafından gereksinimleri önceliklendirmek, kategorilere ayırmak ve belirlemek için kullanılır. Örneğin, sistemi nasıl kullandıklarını anlamak için internet şubesi kullanıcılarını araştırabilirsiniz. Proje Yönetiminde Soru Listeleri ve Anketler
  • Kıyaslama, en iyi uygulamaları belirlemek, iyileştirme için fikirler üretmek ve performansı ölçmek için bir temel sağlamak için gerçek veya planlanan ürünlerin, süreçlerin ve uygulamaların emsalleriye karşılaştırılmasıdır. Bu teknik, aynı profesyonel alan veya ürün alanındaki kanıtlanmış veya en iyi uygulama standardı ile mevcut gereksinimleri karşılaştırarak bir projenin gereksinimlerini belirlemede yardımcı olabilir. Performansı ölçmek ve proje gereksinimleri için fikirler üretmek için bir kıyaslama kullanılabilir. Proje Yönetimi ve Kıyaslama (Benchmarking)
  • Görüşmeler, paydaşlarla doğrudan konuşarak onlardan bilgi almaya yönelik resmi veya gayri resmi bir yaklaşımdır. Tartışma yoluyla, proje gereksinimleriniz için ihtiyaç duyduğunuz tüm ilgili bilgileri elde edebilirsiniz. Bu bilgilerle, belirli proje çıktısı özelliklerini ve işlevlerini tanımlayabilirsiniz. Örneğin, bir ürün veya hizmetin son kullanıcısından neyin yararlı olup neyin olmadığını öğrenmek için belirli bir geri bildirim almanız gerektiğinde görüşme yapmak yararlı olabilir. Proje Yönetiminde Görüşmeler

Karar verme teknikleri bir grup tarafından karara varmak için kullanılır. Bu teknik, birden fazla alternatifi olabilen ve birçok sonuca yol açabilen bir değerlendirme sürecidir. Tüm alternatifler ve sonuçlar tartışıldıktan sonra grup, bir grup kararına varmak için oy kullanır. Farklı oylama yöntemleri vardır;

  • Oybirliği – Gruptaki herkesin tek bir hareket tarzı üzerinde anlaşması.
  • Çoğunluk – Çoğunluk, grubun fikirlerinin %50’sinden fazlasını temsil eder. Büyük gruplarla kullanmak için iyi bir yöntemdir, ancak bir konu hakkında geniş bir görüş çeşitliliğine sahip son derece büyük gruplarda zorlayıcı olabilir.
  • Nispi Çoğunluk – Çoğunluk olmasa bile gruptaki en büyük blok tarafından alınan kararlar kabul edilir.
  • Otokratik – Bir kişi kararı verir. Çoğu durumda, bu kişi daha büyük grubun fikirlerini ve kararlarını dikkate alacak ve daha sonra kararını buna göre verecektir.

Teknikler, proje gereksinimlerinin belirlenmesinde bir gruba rehberlik etmeye yardımcı olmak için kullanılabilir. Proje yöneticisinin ve katılımcıların ihtiyaçlarına göre kullanılan bir takım teknikler vardır;

  • Zihin haritalama – Anlamadaki ortak noktaları ve farklılıkları yansıtmak ve yeni fikirler üretmek için bireysel beyin fırtınası oturumları yoluyla oluşturulan fikirleri tek bir haritada birleştirmek için kullanılan bir tekniktir. Proje Yönetiminde Fikir/Zihin Haritalama (ldea/Mind Mapping)
  • Yakınlık diyagramı – Çok sayıda fikrin inceleme ve analiz için gruplara ayrılmasını sağlayan bir tekniktir. Proje Yönetiminde Yakınlık Şemaları
  • İş gölgeleme olarak da adlandırılan gözlemler, proje gereksinimlerini anlamak ve belirlemek için belirli bir iş rolü, görevi veya işlevi hakkında bilgi edinmek için kullanılan bir tekniktir. Bu teknik, bir iş veya görev karmaşık ve ayrıntılı olduğunda ve kolayca tanımlanamadığında karar vericilerin bir işi doğrudan gözlemlemelerine olanak tanır. Örneğin, bir ürün montajı iyileştirme projesi için, proje ekibi üyeleri, bir süreci daha iyi anlamak ve proje gereksinimlerini belirlemek için ürünün bir üretim tesisindeki fiili montajını gözlemleyebilir.
  • Kolaylaştırılmış çalıştaylar, bir projenin gereksinimlerinin neler olduğunu belirlemek ve tüm paydaşları bir araya getirerek projenin sonuçları üzerinde anlaşmaya varmak için proje yöneticileri tarafından düzenlenen çalışma oturumlarıdır. Çalıştığınız sektöre bağlı olarak kullanılan farklı atölye türleri vardır:
    • Ortak uygulama tasarımı/geliştirme (JAD) atölyeleri, yazılım geliştirme sürecini tartışmak ve iyileştirmek için ekipleri bir araya getirir.
    • Kalite fonksiyon yaygınlaştırma (QFD) atölyeleri, yeni ürün geliştirme gereksinimlerini belirlemek için üretim alanında yaygın olarak kullanılmaktadır.
    • Kullanıcı hikayeleri, kolaylaştırılmış çalıştaylar sırasında paydaşların sağladığı istenen özelliklerin ve proje gereksinimlerinin açıklamalarıdır. Bu kullanıcı hikayeleri daha sonra bir paydaşın hedefini doğrulamak ve bir gereksinim için motivasyon olarak kullanılabilir.
  • Bağlam şeması, bir iş sistemini (süreç, ekipman, bilgisayar sistemi, vb.) ve insanların ve diğer sistemlerin (aktörlerin) onunla nasıl etkileşime girdiğini gösteren ürün kapsamının görsel bir tasviridir. Şema, iş sürecini, ekipmanı veya bilgisayar sistemini ve bu sistemlerle hangi rollerin etkileşime girdiğini, sistemin çıktılarını gösterir. Proje Yönetiminde İçerik Şemaları (Context diagram)
  • Prototipler, beklenen ürünü fiilen oluşturmadan önce çalışan bir model sağlayarak gereksinimler hakkında erken geri bildirim alma yöntemidir. Prototip, proje paydaşları ve diğer ekip üyeleri tarafından değerlendirme ve deneme için kullanılabilir. Değerlendirmenin sonuçları daha sonra analiz edilebilir ve prototip için öncelikli bir yeniden tasarım fikirleri listesine veya ayrıntılı bir proje gereksinimleri listesine dönüştürülebilir. Bu süreç, proje gereksinimleri belirlenene kadar birçok prototip revizyonu ile döngüsel olabilir. Proje Yönetiminde Prototipler (Prototypes)
    • Hikaye Panoları, bir süreci göstermek veya bir proje sonucunu temsil etmek için görselleri veya görüntüleri kullanan prototipleme yöntemidir. Hikaye Panoları, bir ürünün, hizmetin veya uygulamanın tamamlandığında nasıl işlev göreceğini veya çalışacağını göstermek için kullanışlıdır. Örneğin, yazılım geliştirmede, uygulamada mevcut olan her seçeneğin sonuçlarını göstererek bir müşteri hizmetleri uygulamasının kullanıcının bakış açısından nasıl çalışacağını göstermek için kullanılabilir.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – Kapsam – 22

Managing the Project Scope (2021 Update) - PMI Project Management  Professional 2021 Update - Everyone - Skillsoft

Kapsamı Planlamak ve Yönetmek

Proje ekibi, hedeflenen proje sonuçlarına ulaşmak için yapılması gereken tüm işleri tamamlamalıdır. Yapılacak işlerin ne olduğu veya ne yapılması gerektiği, işlerin yapıldığından emin olunması ve doğrulanabilmesi için kriterlerin belirlenmesi gerekir.

Bu konu, ECO’dan aşağıdaki maddelere yöneliktir;

  • Gereksinimleri belirlemek ve önceliklendirmek. (EKO 2.8.1)
  • Kapsamı belirlemek ve kabul kriterlerini tanımlamak (Bitti tanımı). (EKO 2.8.2)
  • İş paketleri oluşturmak.
  • Kapsamı izlemek, yeniden önceliklendirmek ve doğrulamak. (EKO 2.8.3)

Kapsam Yönetimi Planı

Kapsam Yönetimi Planı*, proje kapsamının nasıl tanımlanacağını, geliştirileceğini, izleneceğini, kontrol edileceğini ve doğrulanacağını açıklayan proje veya program yönetim planının bir bileşenidir. Proje yöneticisi olarak, kapsam yönetimi planını geliştirirken proje başlatma belgesine, proje yönetim planına, göz önünde bulundurulması gereken çevresel işletme faktörlerine ve organizasyonel süreç varlıklarına başvurulur.

Kapsam yönetimi planı, gereksinimlerin toplanmasından kapsam bildiriminin yazılmasına ve yapılması gereken işleri ayrıştırmaya kadar uzanan kapsamı yönetmekle ilgili faaliyetleri nasıl yöneteceğiniz konusunda size rehberlik eder.

Not: Kapsam kayması, zaman, maliyet ve kaynaklarda ayarlamalar yapılmadan ürün veya proje kapsamına kontrolsüz genişleme olarak bilinir.

Kapsam Yönetimi Planı

Kapsam Yönetimi Araç ve Teknikleri

Kapsam yönetimi planının geliştirilmesine yardımcı olmak için bazı araçlar ve teknikler kullanılabilir;

  • Alternatif analizi – Bu veri analizi tekniği, farklı yöntemleri belirlemek için kullanılır. Gereksinimlerin toplanması, proje ve ürün kapsamının detaylandırılması, ürünü oluşturmak ve kapsamı doğrulamak ve kontrol etmek vb. konularda tercih edilir. Proje Yönetiminde Alternatif Analizi
  • Toplantılar – Kapsam Yönetimi Planının hazırlanması için ilgili ekip üyeleri ve paydaşlarla toplantılar yapılır. Projelerde Etkin Toplantı Yönetimi

*Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 134-135-136.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Projeye Başlamak – 21

PMBOK7'yi Beraber Okuyalım – 36 – Proje Performans Alanları – GELİŞTİRME YAKLAŞIMI VE YAŞAM DÖNGÜSÜ – 2 | Savaş Şakar

Proje İhtiyaçlarının, Karmaşıklığının ve Büyüklüğünün Değerlendirilmesi

Projeniz için hangi yaklaşımın en uygun olduğu birçok faktöre bağlıdır. Proje yöneticileri işin gereklerini, karmaşıklığını ve büyüklüğünü ve paydaşların beklentilerini dikkate almalıdır..

Çevik

  • Değişikliklerin nispeten kolay olduğu ve yeniden yapmanın maliyetli olmadığı projeler.
  • Son ürünün tam olarak bilinmediği ve kullanıcı geri bildirimlerinin çok değerli olduğu karmaşık projeler.

Örneğin, yazılım projeleri veya araştırmalar.

 

Öngörüc/Plan Odaklı

  • Değişikliklerin pahalıya mal olacağı projeler.
  • Öngörülebilirlik ve zamanlamanın önemli olduğu projeler.

Örneğin, inşaat projeleri.

Yinelemeli

  • Dinamik gereksinimleri ve aktiviteleri olan projeler, gereksinim karşılanana kadar tekrarlama.

Örneğin, inovasyon projeleri

Artırımlı

  • Dinamik gereksinimlerin yanı sıra sık küçük teslimatları olan projeler.
  • Küçük artışlar sunma hızının önemli olduğu projeler.

Örneğin, müşterilerin çıktıları veya kısmi çıktıları erken ve sıklıkla görmek istediği veya beklediği projeler.

Hibrit

  • Değişikliklerin bazı maliyetlerinin olduğu projeler veya aşamalar.
  • Paydaşların başka bir yöntemle ilgilendikleri ancak ilgili yöntemi tam olarak benimseme konusunda rahat olmadıkları projeler.

Örneğin, farklı kaynak ve deneyim düzeylerinin karışımı olan projeler veya yeni yöntemler, teknikler arayan, öğrenmeye istekli projeler.

Aşamalı Detaylandırma

Aşamalı ayrıntılandırma*, daha fazla miktarda bilgi ve daha doğru tahminler elde edildikçe proje yönetim planındaki ayrıntı düzeyini artırmaktır. Projenin başlangıcında belirsizlik yüksektir. Proje ve planlama ilerledikçe, daha fazla ayrıntı ortaya çıkar ve proje planı tamamlandığında proje tam olarak anlaşılabilir.

Yaşam Döngüsü Türleri

Agile Practice Guide®’a göre, iki ana proje yaşam döngüsü türü vardır: tahmine dayalı(öngörücü) ve uyarlanabilir. Uyarlanabilir yaşam döngüsü ise Yinelemeli, Artırımlı ve Çevik olarak üçe ayrılır.

Öngörücü Yaşam Döngüleri

Tahmine dayalı yaşam döngüsü*, proje kapsamının, süresinin ve maliyetinin yaşam döngüsünün ilk aşamalarında belirlendiği bir proje yaşam döngüsü biçimidir. Diğer bir deyişle, tahmine dayalı bir yaşam döngüsünde proje kapsamını, süresini ve maliyetini projede olabildiğince erken belirlersiniz. Proje çıktıları iyi anlaşıldığında ve bilindiğinde tercih edilen bir yaklaşımdır. Proje ekibi bir sonraki aşamaya geçmeden önce projenin her aşamasına odaklanır.

Yinelemeli Yaşam Döngüleri

Yinelemeli yaşam döngüsü*, proje kapsamının genellikle proje yaşam döngüsünün başlarında belirlendiği, ancak proje ekibinin ürün hakkındaki anlayışı arttıkça zaman ve maliyet tahminlerinin değiştirildiği proje yaşam döngüsüdür. Yinelemeler, ürünü bir dizi tekrarlanan döngü aracılığıyla geliştirirken, artışlar art arda ürünün işlevselliğine katkıda bulunur.

Yinelemeler yoluyla proje hedeflerine ulaşmak  için önceki yinelemelerden öğrenme ve başarıların yanı sıra başarısızlıklardan yararlanılır. Her yinelemenin sonunda öğrenilen dersleri geriye dönük bir oturum (retrospektif) yaparak, proje ekipleri her yinelemede kendilerini geliştirebilir ve daha verimli hale gelebilirler. Sürekli iyileştirme ve optimum çözüme doğru ilerleme, tüm paydaşların katılımını gerektirir. Projeye dahil olan herkesten gelen sık ve anlamlı geri bildirimler, gelişimi mümkün kılar.

Artırımlı Yaşam Döngüleri

Artımlı yaşam döngüsü*, teslimatın önceden belirlenmiş bir zaman çerçevesi içinde art arda işlevsellik ekleyen bir dizi yineleme yoluyla üretildiği uyarlanabilir proje yaşam döngüsüdür. Teslimat, yalnızca son yinelemeden sonra tamamlanmış olur.

Her iki yaşam döngüsü türü de, ekibin çıktılara ilişkin anlayışı geliştikçe, tekrarlanan proje aşamalarını içerir. Çoğu durumda, ekip üst düzey bir vizyonla başlayıp, çıktılar önceden tanımlanır. Proje ilerledikçe daha fazla ayrıntı ve özellik ile geliştirilir. Bu yaklaşım, belirsizliğin yüksek olduğu ortamlarda yardımcı olur. Bu yaklaşım, değişen hedef ve kapsamı yönetirken, hedeflerin kısmen yerine getirilmesi değer sağladığında da faydalıdır.

Çoğu proje yaşam döngüsü tarafından tanımlanan aşamaların sırası, bir tür devir(geçiş) veya teslimat(çıktı) içerir. Çoğu zaman, bir aşamadaki çıktılar bir sonraki aşamaya başlamadan önce onaylanır. Örneğin, tasarım özellikleri, tasarım aşaması başlamadan önce onaylanır. Risklerin kabul edilebilir olduğu düşünülürse, bir önceki aşamanın çıktıları üzerinden onay alınmadan bir sonraki aşama başlayabilir. Proje ilerledikçe proje yönetimi ekibinin daha ayrıntılı bir plan yapmasına yardımcı olur.

Çevik Yaşam Döngüleri

Çevik yaşam döngüleri* yinelemeli veya artımlıdır. Değişim odaklı veya uyarlanabilir olarak da adlandırılabilir. Bir projede yüksek düzeyde değişim ve paydaş katılımı olan ortamlarda iyi çalışırlar. Yinelemeli ve artırımlı yaşam döngülerine benzer, ancak çok daha hızlıdır. Proje sonuçlarının projenin başında değil, proje çalışması tamamlanırken gerçekleştirildiği oldukça esnek, etkileşimli, uyarlanabilir bir ortamda kullanılır. Bu yöntem, hızla değişen bir ortamda, kapsam ve gereksinimlerin önceden tanımlanması zor olduğu ve küçük artırımlı çıktıların paydaşlar için değeri olduğunda tercih edilir.

Hibrit Metodolojiler

Birçok kuruluş, hem tahmine dayalı (öngörücü) hem de uyarlanabilir (çevik) yaklaşımlardan bazı unsurları birleştiren hibrit metodolojiler ve yaklaşımlar kullanırlar. Birleşik yaklaşımlarda, kuruluşlar hala daha kısa teslim süreleri, yinelenen ürün sürümleri kullanır, paydaşları projeye düzenli olarak dahil eder, ancak daha derinlemesine planlama ve gereksinimleri önceden toplama eğilimindedirler.

Proje yöneticisi, iş hedefleri için hangi yaklaşımın en uygun olduğuna karar vermede sponsora ve ekibe yardımcı olmalıdır.

*Referans: Project Management Institute, A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Sixth Edition, Project Management Institute, Inc., 2017, Sayfa 19.

Proje Yönetimi Yaşam Döngüleri

PMBOK 7’de yer alan Geliştirme Yaklaşımı ve Yaşam Döngüsü Bölümü

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler

PMP Hazırlık – Yüksek Performanslı Bir Ekip Oluşturma – 19

Learning English in Ohio: Thumbs Up!

Uzlaşma

Proje ekipleri, tahminler, rol ve sorumluluklar, problem çözme yaklaşımları vb. bir çok konuda karar almak için birlikte çalışmak zorundadırlar. Fikir birliğine varmalarına yardımcı olmak ve gerektiğinde çatışma çözümünü koordine etmek için proje yöneticisinin veya çevik koçun kullanabileceği bir dizi teknik vardır;

  • Beş Yumruk Tekniği
  • Roma Oylaması
  • Oylama
  • Nokta Oylaması

Beş Yumruk Tekniği

Proje ekibi bir konuyu tartışırken, kolaylaştırıcı, ekibin, ekibin sonuçlarına katılma veya katılmama düzeyine ilişkin oy vermesini ister. Yumruk (veya 0 parmak) güçlü bir anlaşmazlık ifadesidir ve karar verilmesini gerektirir. Beş parmağı gösteren açık bir el, ekibin vardığı sonuçlarla hemfikir olma anlamına gelir. Ölçeğin geri kalanı şöyle olacaktır:

  • 4 parmak küçük sorularla hemfikir olma.
  • 3 parmak, grupla birlikte taahhütte bulunmadan hareket etmeye isteklilik.
  • 2 parmak aynı fikirde olmama ancak sorular nispeten küçük.
  • 1 parmak güçlü anlaşmazlık, hemfikir olmama.

Kolaylaştırıcı, proje ekibi başlatma belgesinden yararlanarak, kalan anlaşmazlıkları ele almaya çalışır.

Roma Oylama

Roma oylamasında, insanlar ya olumlu (anlaşma) ya da olumsuz (anlaşmazlık) olarak oy verirler. Yaklaşımı beğenmeyen varsa, kolaylaştırıcı, proje ekibinin itirazları ele almasını sağlamaya çalışır.

Oylama

Konu hakkındaki bakış açılarını değerlendirmek için ekip üyelerine anket uygulanır. Oybirliği varsa karara varılır ve proje ekibi yoluna devam eder. İtirazlar ortaya çıkarsa, kolaylaştırıcı sorunu çözmek için proje ekibine yardımcı olur.

Nokta Oylama

Proje ekipleri, bir konuda liste oluşturmak (riskler, raporlar vb.) için beyin fırtınası yapabilirler. Listede yer alan maddelerin önceliklendirilmesi gerekebilir. Herhangi bir liste üzerinde öncelik belirleme tekniğine nokta oylaması denir. Nokta oylaması, her bir paydaşın ilgili liste maddesine verilmesi gerektiğine inandığı ağırlığa dayalı olarak oyunu verir. Herkes birden fazla oy kullanabilir, örneğin, 10 noktası varsa, 10’un tümünü bir öğeye, 1 noktayı 10 öğenin her birine veya bunların herhangi bir kombinasyonuna koyabilir. Her öğenin aldığı nokta sayısına bağlı olarak, öncelik belirlenebilir.

Tahmin Teknikleri

Çevik ekipler görevlerin büyüklüğünü tahmin etmek için mutlak tahminler kullanmazlar. Risk, karmaşıklık ve işçilik gibi vb. tüm faktörleri hesaba katan ve genel çabayı ele alan göreceli bir tahmin yaklaşımı kullanılır. Aşağıda birkaç popüler yöntem görülebilir;

  • T-Shirt Boyutlandırma: Risk, karmaşıklık ve işçilik kombinasyonuna göre S, M, L, XL, XXL.
  • Modifiye Fibonacci Dizisi: 1, 2, 3, 5, 8, 13, 20, 40 100, ∞ vb. Bunlarla hikaye noktaları belirlenir, belirli bir birimi ifade etmezler ve çalışmanın genel etkisi yakalanmaya çalışılır.

Tüm bu yaklaşımlar, bilinen bir çalışma düzeyine dayalı kıyaslama oluşturur ve ardından yeni çabaları boyutlandırırken emsal teşkil ederler. Örneğin bir kullanıcı hikayesi 5 puan ise, bundan biraz daha büyük bir hikaye 8 puanla ifade edilir.

Poker Planlama

Bu tahminler poker planlama tekniği ile gerçekleştirilebilir. Ekip üyeleri ve Ürün Sahibi, kolaylaştırıcı’nın (Scrum Master veya Çevik koç) desteği ile hikayeye atanacak puanı kart destesi (genellikle değiştirilmiş Fibonacci sayılarıyla) kullanarak belirlerler.

Olası anlaşmazlıklar kolaylaştırıcı koordinasyonunda çözümlenir, proje ekibi puanlar üzerinde fikir birliğine varır. Bu çalışlma iş biriktirme listesindeki tüm hikayeler ve yeni eklenler için uygulanır.

Ürün Kutusu Egzersizi

Bu çalışmada, paydaşlar, bir kutu kullanarak ürün özelliklerini ve faydalarını tarif etmeye çalışırlar. Bu çalışma, proje ekiplerinin bir çözümü kullanacak farklı kullanıcı türlerini, önceliklerini ve beğendiklerini/beğenmediklerini, çözümün en kritik ve değerli yönlerini vb. daha iyi anlamalarına yardımcı olur.

Uzlaşmaya Ulaşmak ve Tarafların Anlaşmasının Sonucunu Destekleme Yönergeleri

  • Proje Ekibi Başlatma Belgesi, proje ekibinin belirli senaryoları ve anlaşmazlıkları ortaya çıktıklarında nasıl ele almayı seçeceğini göstereceğinden son derece yararlıdır. Örneğin, ekip üyeleri, belirli bir kullanıcı hikayesi için tahmin edilecek hikaye noktala sayısı konusunda anlaşamadıkları durumlarda, en yüksek tahminin kullanılacağını veya çoğunluk oyu kurallarının geçerli olacağını belirtebilir.
  • Mümkün olduğunda ekip arasında fikir birliğine varmak ve bazen bunun mümkün olmayacağını kabul etmek gerekir.
  • Uzlaşmanın mümkün olmadığı durumlar için, önceden üzerinde anlaşmaya varılmış bir yaklaşıma sahip olmak gerekir.

Türkçe eğitimler

İngilizce eğitimler